Vocabulaire lingala : 798 mots et expressions du quotidien, à écouter

Guide · publié le 29 octobre 2026 · Lecture : 13 minutes · voix de Harvey

TIPO, la mascotte de Dialect, dans un paysage illustré

Les mots lingala les plus courants sont mbote (bonjour), matondi (merci), tokomonana (au revoir), iyo (oui) et te (non). Voici 798 mots et expressions lingala avec leur traduction en français, classés en 38 thèmes : salutations, famille, maison, marché, cuisine, émotions… Chaque mot a sa phrase d'exemple, et tout est enregistré par Harvey : touchez ▶ pour écouter.

Le lingala est parlé à Kinshasa et dans l'ouest de la RDC, à Brazzaville et dans une grande partie de la République du Congo ; c'est aussi la langue de la rumba congolaise. On dit mayi pour « eau », ndako pour « maison », mbongo pour « argent ». Ces mots sont ceux du cours de lingala de Dialect, enregistrés par Harvey.

Apprendre ces mots avec la voix de Harvey Disponible sur Google Play

Gratuit pour commencer · iPhone, Android et web

Sur ordinateur ? Essayer la version web →

Salutations

FrançaisLingalaExemple
bonjour / salutmbote Mbote, ozali malamu?
Bonjour, comment vas-tu?
comment ça vaboni? Boni, malamu?
Comment ça va, bien?
ça va biennazali malamu Nazali malamu, matondi na Nzambe.
Ça va bien, Dieu merci.
et toiebongo yo? Ebongo yo, sango nini?
Et toi, quoi de neuf?
mercimatondi Matondi mpo na likabo.
Merci pour le cadeau.
s'il te plaîtnabondeli yo Nabondeli yo, pesa ngaï maï.
S'il te plaît, donne-moi de l'eau.
pardonbolimbisi Limbisa ngai, namonaki yo te.
Pardon, je ne t'ai pas vu.
ouiiyo Iyo, nakoya.
Oui, je viens.
nonte Nazali koyaka te.
Je ne viens pas.
au revoirtokomonana Tokomonana, mibatela.
Au revoir, prends soin de toi.

Expressions du cœur

FrançaisLingalaExemple
bienvenueboyei malamu Boyei malamu epayi na biso.
Bienvenue chez nous.
félicitationslongonya Longonya mpo na libala na yo.
Félicitations pour ton mariage.
bon appétitlia malamu Lia malamu.
Bon appétit.
bonne nuitbutu malamu Lekisa butu malamu.
Passe une bonne nuit.
bonne chancechance malamu Chance malamu po na examen.
Bonne chance pour l'examen.
à demaintokomonana lobi Tokomonana lobi.
À demain.
à bientôttokomonana kala mingi te Tokomonana kala mingi te.
À bientôt.
attentionkeba Keba na motuka.
Attention à la voiture.
dépêche-toisala noki Sala noki tozali sima.
Dépêche-toi, on est en retard.
doucementmalembe Tambola malembe.
Marche doucement.
assezekoki Ekoki, tika.
Assez, ça suffit.
stoptika Tika, telema.
Stop, arrête-toi.
encorelisusu Mwa ndambo lisusu.
Encore un peu.
tant mieuxmalamu koleka Malamu koleka.
Tant mieux.
c'est bienezali malamu Ezali malamu oyo ozali kosala.
C'est bien ce que tu fais.
c'est pas graveezali pasi te Ezali pasi te.
C'est pas grave.
de rientiká, ezali eloko te Tiká, ezali eloko te.
De rien.
je t'en prienabondeli yo Nabondeli yo, fanda.
Je t'en prie, assieds-toi.
excuse-moilimbisa ngai Limbisa ngaï pona retard.
Excuse-moi pour le retard.
je suis désolébolimbisi Bolimbisi.
Je suis désolé.
bien sûrya solo Ya solo penza.
Bien sûr que oui.
je jurenalapi Nalapi ezali ya solo.
Je jure que c'est vrai.
dommagemawa mingi Ezali mawa mingui.
C'est dommage.
bravolongonya Longonya olongi.
Bravo, tu as réussi.
la paixkimia Tika ete kimia ezala na bino.
Que la paix soit avec vous.
tais-toikanga monoko Kanga monoko mwa moke.
Tais-toi un peu.
ce n'est rienezali eloko te Ezali penza eloko te.
Ce n'est vraiment rien.
d'accordmalamu Malamu, ekotambola.
D'accord, ça marche.
pas du toutata moke te Te, ata moke te.
Non, pas du tout.

Phrases de survie

FrançaisLingalaExemple
comment tu t'appelleskombo na yo nani Nkombo na yo nani?
Comment tu t'appelles?
je m'appellenkombo na ngai Nkombo na ngai Karim.
Je m'appelle Karim.
quel âge as-tuozali na mbula boni? Ozali na mbula boni?
Quel âge as-tu?
j'ai faimnazali na nzala Nazali na nzala mingi.
J'ai très faim.
j'ai soifnazali na posa ya komela Nazali na posa makasi ya ko mela.
J'ai très soif.
je suis maladenazali na maladi Nazali na maladi; essengueli ba salisa ngaï.
Je suis malade, il me faut un traitement.
je suis fatiguénalembi Nalembi makasi.
Je suis super fatigué.
j'ai froidnazali koyoka malili Nazali koyoka malili.
J'ai froid.
j'ai chaudnazali koyoka moto Nazali koyoka moto.
J'ai chaud.
c'est combienezali talo boni? Na ko zwa yango, ezali talo boni?
Je le prends, c'est combien?
je veuxnalingi Nalingi mayi.
Je veux de l'eau.
je ne veux pasnalingi te Nalingi ko kende te.
Je ne veux pas partir.
c'est mauvaisezali mabe Koyiba ezali mabe.
Le fait de voler est mauvais.
je ne comprends pasnasosoli te Nasosoli ewano na yo te.
Je ne comprends pas ta question.

Qui suis-je ?

FrançaisLingalaExemple
moingaï Ngaï nazali Congolais.
Moi, je suis congolais.
toiyo Yo, owuta wapi?
Toi, tu es d'où?
lui / elleye Ye azali na ndako.
Il est à la maison.
nousbiso Biso tozali ba Congolais.
Nous sommes congolais.
vousbino Bino bozali malamu?
Vous allez bien?
euxbango Bango bazali malamu.
Eux, ils vont bien.
nomkombo Kombo na ngai ezali Karim.
Mon nom est Karim.
âgembula Nazali na mbula ntuku misato.
J'ai trente ans.
paysmboka Mboka na ngai ezali Congo.
Mon pays est le Congo.
nationalitéekolo Ekolo na ngai ezali France.
Ma nationalité est française.
prénomkombo ya liboso Kombo na ye ya liboso ezali Salim.
Son prénom est Salim.

En ville

FrançaisLingalaExemple
villeengumba Engumba na ngai ezali Paris.
Ma ville est Paris.
marchézando Nasombaka na zando.
Je fais les courses au marché.
ruebalabala Balabala ya moke.
Rue étroite.
routenzela Nzela ezali molaï.
La route est longue.
voituremotuka Motuka ya sika.
Voiture neuve.
banquebanki Bimisa mbongo na banki.
Retire de l'argent à la banque.
écolekelasi Kende na kelasi.
Va à l'école.
allerkokende Kende na ndako.
Va à la maison.
oùwapi Ozali wapi?
Où es-tu?
églisendako ya Nzambe Ndako ya Nzambe ya kala.
Vieille église.
placeesika Zwa esika.
Prends une place.
capitalemboka-mokonzi Mboka-mokonzi ezalí Brazzaville.
La capitale est Brazzaville.
régionetuka Etuka na ngai eza kitoko.
Ma région est belle.
objeteloko moko Eloko oyo ekweyi.
Cet objet est tombé.
truceloko Eloko oyo ezali nini?
C'est quoi ce truc?
garela gare La gare ezali mosika.
La gare est loin.
portbeach Masuwa ezali na beach.
Le bateau est au port.
bateaumasuwa Masuwa ekokende lobi.
Le bateau part demain.

La famille & les étapes de la vie

FrançaisLingalaExemple
pèretata Tata na ngai azali na ndako.
Mon père est à la maison.
mèremama Mama na ngai azali na ndako.
Ma mère est à la maison.
frèrendeko ya mobali Ndeko na ngaï ya mobali azali na mboka.
Mon frère est au pays.
sœurndeko ya mwasi Ndeko na ngaï mwasi azali na engumba.
Ma sœur est en ville.
grand-pèrekoko ya mobali Nkoko na ngaï mobali azali na mboka.
Mon grand-père est au pays.
grand-mèrekoko ya mwasi Nkoko na ngaï ya mwasi azali na ndako.
Ma grand-mère est à la maison.
onclenoko Noko na ngaï ayé lelo.
Mon oncle est venu aujourd'hui.
tantetata mwasi Tata mwasi na ngaï azali na engumba.
Ma tante est en ville.
marimobali Mobali na ngai azali na ndako.
Mon mari est à la maison.
femme (épouse)mwasi Mwasi na ngai azali na ndako.
Ma femme est à la maison.
amimoninga Moninga na ngai ayé na ndako.
Mon ami est venu à la maison.
belle-mèremama bokilo Mama bokilo na ngai azali na ndako.
Ma belle-mère est à la maison.
beau-pèretata bokilo Tata bokilo na ngaï azali na boboto.
Mon beau-père est gentil.
beau-frère / belle-sœursemeki Semeki na ngaï ayé.
Mon beau-frère est venu.
gendrebokilo Bokilo akomi.
Le gendre est arrivé.
brubokilo ya mwasi Bokilo mwasi azali boboto.
La bru est gentille.
jumeaumapasa Bazali ba mapasa.
Ce sont des jumeaux.
orphelinmwana etike Azali mwana etike.
Il est orphelin.
aînémwana ya liboso Mwana ya liboso ya libota.
C'est l'aîné de la famille.
cadetleki Leki ya bandeko na ngai.
Le cadet de mes frères.
fiançaillesboyokani Boyokani ezali mokolo ya eyenga.
Les fiançailles sont dimanche.
dotmbongo ya libala Afuti mbongo ya libala.
Il a payé la dot.
circoncisionkokatama Feti ya kokatama.
La fête de circoncision.
naissancembotama Longonya po na mbotama.
Félicitations pour la naissance.
baptêmebatisimo Batisimo ya mwana.
Le baptême du bébé.
grossessezemi Azali na ba étambe ya suka ya zemi.
Elle est en fin de grossesse.
allaiterkomelisa mabele Azali komelisa mwana mabele.
Elle allaite le bébé.
éleverkobokola Kobokola bana ezali pasi.
C'est difficile d'élever des enfants.
hériterkozwa libula Azwi libula ya ndako.
Il a hérité de la maison.
sermentndayi Alapi ndayi.
Il a fait un serment.
enfantmwana Mwana azali na ndako.
L'enfant est à la maison.
bébémwana moke Mwana moke azali kolela.
Le bébé pleure.
cousinndeko ya mobali Ndeko na ngaï ya mobali ayé lelo lelo.
Mon cousin est venu aujourd'hui.
cousinendeko ya mwasi Ndeko na ngaï ya mwasi azali kotanga buku.
Ma cousine lit un livre.
amiemoninga ya mwasi Namemi moninga moko ya mwasi awa.
J'ai emmené une amie ici.
voisin / voisinemozalani Mozalani na ngaï apesi ye likabo.
Mon voisin lui a donné un cadeau.

La maison

FrançaisLingalaExemple
maisonndako Nazali na ndako.
Je suis à la maison.
cuisinekikuku Kikuku ezali peto.
La cuisine est propre.
tablemesa Tia bilei na mesa.
Mets la nourriture sur la table.
chaisekiti Fanda na kiti.
Assieds-toi sur la chaise.
porteekuke Kanga ekuke, nabondeli yo.
Ferme la porte, s'il te plaît.
fenêtrelininisa Fungola lininisa.
Ouvre la fenêtre.
cléfungola Tia fungola na serrure.
Mets la clé dans la serrure.
litmbeto Alali na mbeto na ye.
Il dort dans son lit.
lumièrepole Pole ezali makasi.
La lumière est forte.
appartementndako ya étage Afandaka na ndako ya étage.
Elle habite en appartement.
salle de bainesika ya kosukola Akoti na esika ya kosukola.
Il est entré dans la salle de bain.
miroirkitalatala Mitala na kitalatala.
Regarde-toi dans le miroir.
solmabele Tambola na mabele.
Marche sur le sol.
cuillèrelutu Tia lutu moko.
Mets une cuillère.
fourchettefursheti Lia na fursheti.
Mange avec une fourchette.
couteaumbeli Kata na mbeli.
Coupe avec le couteau.
assiettesani Tia bilei na sani.
Mets la nourriture dans l'assiette.
tassekopo Mela thé na kopo.
Bois le thé dans la tasse.
four / poubellefulu Pelisa fulu.
Allume le four.
feumoto Kosimba moto te.
Ne touche pas le feu.
électricitécourant Courant ezali ya kokatana lelo.
L'électricité est coupée aujourd'hui.
terrasseterasse Mata na terasse.
Monte à la terrasse.
courlopango Bana bazali kosakana na lopango.
Les enfants jouent dans la cour.
jardinelanga Elanga ezali na ba fololo.
Le jardin est fleuri.
évierlavabo Sukola na lavabo.
Lave dans l'évier.

Manger & boire

FrançaisLingalaExemple
painlipa Lipa oyo ezali moto.
Ce pain est chaud.
laitmiliki Mela miliki.
Bois du lait.
eaumayi Mela mayi, nabondeli yo.
Bois de l'eau, s'il te plaît.
mangerkolia Lia malamu.
Mange bien.
boirekomela Mela mayi.
Bois de l'eau.
faimnzala Nazali na nzala.
J'ai faim.
soifposa ya komela Nazali na posa ya komela.
J'ai soif.
chaudmɔtɔ Maï ezali mɔtɔ.
L'eau est chaude.
froidmalili Malili ezalaka na Normandie.
Il fait froid en Normandie.
sucrésukali Gâteau oyo ezali sukali.
Ce gâteau est sucré.
beurremanteka Tia manteka.
Mets du beurre.
huilemafuta Mema mafuta.
Apporte l'huile.
bœufngombe Ngombe ezali talo mingui.
Le bœuf est cher.
pouletsoso Nalié soso lelo.
J'ai mangé du poulet aujourd'hui.
œufliki Na tongo Naliaki liki.
J'ai mangé un œuf le matin.
bananebitabe Bitabe oyo ezali jaune.
Cette banane est jaune.
orangelilala Lilala ezali sukali.
L'orange est sucrée.
oignonlitungulu Litungulu elelisaka.
L'oignon fait pleurer.
rizloso Lamba loso.
Cuisine du riz.
soupesupu Mela supu.
Bois de la soupe.
salémungwa Bilei ezali mungwa mingi.
La nourriture est trop salée.

Le temps, les jours & les moments

FrançaisLingalaExemple
aujourd'huilelo Lelo tokokende.
Aujourd'hui on partira.
demainlobi Lobi tokokoma.
Demain, on écrira.
hierlobi eleki Lobi eleki moninga ayaki.
Hier, un ami est venu.
matintongo Na tongo tokomela thé.
Le matin, on boira du thé.
nuitbutu Na butu tolalaka.
La nuit, nous dormons.
heurengonga Ezali ngonga nini?
Il est quelle heure?
minuteminiti Zela miniti moko.
Attends une minute.
jourmokolo Mokolo na mokolo ezali likabo.
Chaque jour est un cadeau.
semaineposo Poso oyo tozali kosala.
Cette semaine, on travaille.
maintenantsikoyo Sikoyo tokobanda.
Maintenant, on commence.
tôtntɔngɔntɔngɔ Tɛlɛmá ntɔngɔntɔngɔ.
Lève-toi tôt.
tardsima Nayé sima.
Je suis venu en retard.
après-midina sima ya midi Na sima ya midi tokobima.
L'après-midi, nous sortirons.
soirpokwa Na pokwa tokotanga.
Le soir, nous lirons.
moissanza Sanza oyo ezali juillet.
Ce mois, c'est juillet.
annéemobu Mobu ya sika ezali koya.
La nouvelle année arrive.
lundimokolo ya yambo Mokolo ya yambo tokobanda.
Lundi, on commence.
mardimokolo ya mibale Mokolo ya mibale tokotanga.
Mardi, on lira.
mercredimokolo ya misato Mokolo ya misato tokomela maï.
Mercredi, on boira de l'eau.
jeudimokolo ya minei Mokolo ya minei tokotambola.
Jeudi, on marchera.
vendredimokolo ya mitano Mokolo ya mitano tokosambela.
Vendredi, on priera.
samedimokolo ya motoba Mokolo ya motoba tokopema.
Samedi, on se reposera.
dimanchemokolo ya eyenga Mokolo ya eyenga tokokende na mboka.
Dimanche, on ira au pays.
bientôtkala mingi te Tokokende kala mingi te.
On partira bientôt.

La météo & les saisons

FrançaisLingalaExemple
soleilmoyi Moyi ebimi.
Le soleil s'est levé.
lunesanza Sanza ezali na likoló.
La lune est dans le ciel.
étoilemonzoto Monzoto ebimi na likolo.
L'étoile apparaît dans le ciel.
nuagelipata Lipata ezipi likolo.
Un nuage couvre le ciel.
pluiembula Lelo mbula ezali kobɛta.
Aujourd'hui, il pleut.
neigembula ya mpembe Mbula ya mpembe ezali kokwea na ngomba.
La neige tombe sur la montagne.
ventmopɛpɛ Mopɛpɛ ezali kobɛta makasi.
Le vent souffle fort.
mermbu Tozali kokende na mbu.
On va à la mer.
montagnengomba Ngomba oyo ezali molaï.
Cette montagne est haute.
arbrenzete Nzete epesaka mbuma.
L'arbre donne des fruits.
fleurfololo Fololo oyo ezali kitoko.
Cette fleur est belle.
chaleurmolungue Molungue ezali makasi.
La chaleur est forte.
fraîcheurmalili moke Malili moke ya ntongo.
La fraîcheur du matin.
brouillardlondende Ezali na londende.
Il y a du brouillard.
tempêtemopepe makasi Ezali na mopepe makasi.
Il y a une tempête.
inondationko dinda Edindaki.
Il y a eu une inondation.
sécheressekokauka Kokauka ebɛti.
La sécheresse a frappé.
oragekake Ezali na kake.
Il y a de l'orage.
tonnerrekake ya makasi Kake ya makasi ezali kobɛta.
Le tonnerre gronde.
désertesobe Esobe ezali monene.
Le désert est vaste.

Les animaux

FrançaisLingalaExemple
animalnyama Nyama moko azali na ndako.
Il y a un animal à la maison.
chatniawu Niawu azali na ndako.
Le chat est à la maison.
chienmbwa Mbwa azali ko kima bangou.
Le chien court.
poissonmbisi Nazali kolia mbisi.
Je mange du poisson.
rivièreebale Ebale ezali koleka.
La rivière coule.
lacetima Etima oyo ezali monene.
Ce lac est grand.
forêtzamba Zamba ezali kitoko.
La forêt est belle.
herbematiti Matiti ezali kobima.
L'herbe pousse.
sablezelo Zelo ezali na ebale Congo.
Il y a du sable dans le fleuve Congo.
pierrelibanga Libanga oyo ezali kilo.
Cette pierre est lourde.
moutonmpate Tokataka kingo ya mpate na feti ya Aïd.
On égorge le mouton à l'Aïd.
chèvrentaba Ntaba epesaka miliki.
La chèvre donne du lait.
vachengombe ya mwasi Ngombe ya mwasi ezali na bilanga.
La vache est au champ.
âne / chevalmpunda Mpunda ememaka ba saki.
L'âne porte les sacs.
coqsoso ya mobali Soso mobali agangaka na ntongo.
Le coq chante le matin.
poulesoso ya mwasi Soso ya mwasi abotaka maki.
La poule pond des œufs.
canardlibata Libata ezali kobeta mayi.
Le canard nage.
oiseaundeke Ndeke ezali koyemba.
L'oiseau chante.
mouchenzinzi Bengana nzinzi.
Chasse la mouche.
moustiquengungi Ba ngungi baswi ngai.
Les moustiques m'ont piqué.
abeillenzoi Nzoi esalaka mafuta.
L'abeille fait du miel.
serpentnyoka Ezali na nyoka.
Il y a un serpent.
sourismpuku Ezali na mpuku na kikuku.
Il y a une souris dans la cuisine.
ratmpuku monene Mpuku monene azali monene.
Le rat est gros.
singelikaku Likaku emataka.
Le singe grimpe.
loupmbulu Mbulu ezali koganga.
Le loup hurle.
lionnkosi Nkosi azali mokondzi.
Le lion est le roi.
tortuenkoba Nkoba etambolaka malembe.
La tortue est lente.
escargotnkokoso Bana bazali ko lokota ba nkokoso.
Les enfants ramassent les escargots.
hérissonnziko Nziko azali komibatama.
Le hérisson se cache.
lézardmoselekete Ezali moselekete.
Il y a un lézard.
grenouilleligorodo Ligorodo ezali kopumbwa.
La grenouille saute.

Le corps & la santé

FrançaisLingalaExemple
têtemotu Motu na ngai ezali kosala pasi.
J'ai mal à la tête.
œilliso Liso na ngai ezali komona.
Mon œil voit.
mainlobɔkɔ Lobɔkɔ na ngaï ezali mokuse te.
Ma main n'est pas courte.
ventrelibumu Libumu na ngaï.
Mon ventre.
cœurmotema Motema na ngaï.
Mon cœur.
maladebokono Azali na bokono.
Il est malade.
douleurpasi Nazali na koyoka pasi na libumu.
J'ai une douleur au ventre.
docteurmonganga Kende kotala monganga.
Va voir le docteur.
médicamentkisi Mela kisi.
Prends le médicament.
hôpitallopitalo Akeyi na lopitalo.
Il est allé à l'hôpital.
reposbopemi Esengeli kopema.
Il faut se reposer.
cheveuxsuki Suki milaï.
Cheveux longs.
nezzolo Zolo na ngai.
Mon nez.
bouchemonoko Monoko na ngaï.
Ma bouche.
oreillelitoï Litoï na ngai ezali koyoka.
Mon oreille entend.
braslobɔkɔ Lobɔkɔ na ngaï.
Mon bras.
jambe / piedlokolo Lokolo na ngaï.
Ma jambe.
dosmokongo Nazali koyoka pasi na mokongo.
J'ai mal au dos.
sangmakila Makila na ngai ezali koleka na misisa na yo.
Mon sang coule dans tes veines.
blessékozoka Azoki.
Il est blessé.
rhumesungululu Nakangami na sungululu.
J'ai attrapé un rhume.
mortliwa Liwa epesaka likebisi te.
La mort ne prévient pas.
épaulelipeka Nazali koyoka pasi na lipeka.
J'ai mal à l'épaule.
genoulibolongo Na zali ko yoka pasi na libolongo.
J'ai mal au genou.
coudelitoki Litoki na ngai ezoki.
Mon coude est blessé.
poignetlipomi Lipomi azali ko sala ngaï pasi.
Mon poignet me fait mal.
doigtmosapi Nakataki mosapi.
Je me suis coupé le doigt.
onglelinzaka Kata manzaka na yo.
Coupe tes ongles.
dentlino Nazali ko yoka pasi na mino.
J'ai mal aux dents.
languelolemo Swa lolemo na yo.
Mords ta langue.
gorgekingo Nazali koyoka pasi na kingo.
J'ai mal à la gorge.
poitrinetolo Ko mi betela tolo.
Se taper la poitrine.
hancheloketo Loketo na ngai ezali kosala pasi.
Ma hanche me fait mal.
talonlitindi Litindi na ngai ezoki.
Mon talon est blessé.
visageelongi Elongi na ye ezali monene.
Son visage est large.
jouelitama Litama ya mwana.
La joue du bébé.
chevillelitindi ya lokolo Natengamisi litindi ya lokolo.
J'ai tordu la cheville.
sourcilsouki ya miso Azali kosala basouki na ye ya miso.
Elle se fait les sourcils.
côtembanzi Abukani mbanzi.
Il s'est cassé une côte.

Couleurs & vêtements

FrançaisLingalaExemple
noirmoĩndo Stylo ya moĩndo.
Stylo noir.
blancpembe Papier ezali pembe.
Le papier est blanc.
rougemotane Fololo ya motane.
Fleur rouge.
bleubule Likolo ezali bule.
Le ciel est bleu.
chemisesimizi Lata simizi.
Mets une chemise.
chaussuressapato Sapato ya sika.
Chaussures neuves.
porterkolata / komema Lata bilamba na yo.
Porte tes vêtements.
mettretia Tia kanzaka.
Mets la veste.
enleverkolongola Longola ba sapato.
Enlève les chaussures.
vestekanzaka Kanzaka ya monene.
Veste épaisse.
chaussettesshoseti Lata ba shoseti.
Mets des chaussettes.
foulardkitambala Tia kitambala.
Mets un foulard.
ceinturemokaba Kanga mokaba.
Serre la ceinture.
orange (couleur)orange T-shirt ya orange.
T-shirt orange.
marronmaron Ba sapato ya maron.
Chaussures marron.

Les verbes essentiels

FrançaisLingalaExemple
laverkosukola Sukola maboko na yo.
Lave tes mains.
repasserpasa Pasa simizi.
Repasse la chemise.
partirkolongwa Essengueli alongwa.
Il doit partir.
courirkopota Pota mbangu.
Cours vite.
sauterkopumbwa Pumbwa likolo.
Saute par-dessus.
tomberkokwea Kebá ete okwea te.
Fais attention à ne pas tomber.
regarderkotala Tala TV.
Regarde la télé.
entendrekoyoka Oyoki makelele?
As-tu entendu un bruit?
aimerkolinga Nalingi yo.
Je t'aime.
pouvoirkokoka Okoki koya?
Tu peux venir?
savoirkoyeba Nayebaki te.
Je ne savais pas.
devoirkosengela Nasengeli kokende.
Je dois partir.
donnerkopesa Pesa ngai mayi.
Donne-moi de l'eau.
prendrekozwa Zwa saki na yo.
Prends ton sac.
envoyerkotinda Tindela ye sango.
Envoie-lui un message.
recevoirkoyamba Nayambi mokanda.
J'ai reçu une lettre.
ouvrirkofungola Fungola ekuke.
Ouvre la porte.
êtrekozala Zalá na kimya.
Sois calme.
avoirkozala na Nazali na motuka.
J'ai une voiture.
fairekosala Ozali kosala nini?
Qu'est-ce que tu fais?
venirkoya Yaka awa.
Viens ici.
dormirkolala Lala na ntɔngɔntɔngɔ.
Dors tôt.
se leverkolamuka Lamuka na ntongo.
Lève-toi le matin.
s'asseoirkofanda Fanda awa.
Assieds-toi ici.
marcherkotambola Tambola moke.
Marche un peu.
parlerkoloba Loba na ngai.
Parle avec moi.
écouterkoyoka Yoka malamu.
Écoute bien.
vouloirkolinga Nalingi kokende.
Je veux partir.
fermerkokanga Kanga lininisa.
Ferme la fenêtre.
commencerkobanda Tokobanda.
On va commencer.
finirkosilisa Nasilisi mosala.
J'ai fini le travail.
attendrekozela Zela ngaï.
Attends-moi.
espérerkozala na elikya Nazali na elikya ete ekosimba.
J'espère que ça ira.
essayerkomeka Meka lisusu.
Essaye encore.
oublierkobosana Nabosani fungola.
J'ai oublié la clé.
se rappelerkokanisa Nazali kokanisa malamu.
Je me rappelle bien.
montrerkolakisa Lakisa ngai.
Montre-moi.
cacherkobomba Bomba yango.
Cache ça.
demanderkotuna Tuna ye.
Demande-lui.
répondrekoyanola Yanola ngai.
Réponds-moi.
accepterkondima Nandimi.
J'accepte.
refuserkoboya Aboyi.
Il a refusé.
aiderkosalisa Salisa ngai.
Aide-moi.
rendrekozongisa Zongisa ngai buku na ngai.
Rends-moi mon livre.
casserkobuka Abuki verre.
Il a cassé le verre.
réparerkobongisa Esengeli kobongisa motuka.
Il faut réparer la voiture.
nettoyerkopetola Petola kikuku.
Nettoie la cuisine.
rangerkobonguisa Bonguisa chambre na yo.
Range ta chambre.
préparerkolamba Lamba bileï ya pokwa.
Prépare le dîner.
choisirkopona Pona oyo olingi.
Choisis ce que tu veux.
croirekondima Na ndimi yo.
Je te crois.
penserkokanisa Nazali kokanisa yo.
Je pense à toi.
rêverkolota Naloti na butu ya lelo.
J'ai rêvé cette nuit.
changerkobongola Bongola bilamba.
Change de vêtements.
grandirkokola Mwana akoli.
L'enfant a grandi.
descendrekokita Kita ba escaliers.
Descends les escaliers.
monterkomata Mata ba escaliers.
Monte les escaliers.
entrerkokota Kota na ndako.
Entre dans la maison.
sortirkobima Bima na ndako.
Sors de la maison.
revenirkozonga Zonga noki.
Reviens vite.
resterkotikala Tikala awa.
Reste ici.
toucherkosimba Kosimba yango te.
Ne touche pas ça.
sentir (odeur)koyoka solo Yoka solo ya fololo oyo.
Sens cette fleur.
goûterkomeka Meka bileï oyo.
Goûte ce plat.
jeterkobwaka Bwaka yango na fulu.
Jette ça à la poubelle.
ramasserkolokota Lokota biloko na yo.
Ramasse tes affaires.
pousserkotindika Tindika ekuke.
Pousse la porte.
tirerkobenda Benda singa.
Tire la corde.
frapperkobeta Kobeta te.
Ne frappe pas.
appelerkobenga Benga ndeko na yo.
Appelle ton frère.
voler (oiseau)kopumbwa Ndeke apumbwaka.
L'oiseau vole.
nagerkobɛta mayi Ayebi kobɛta mayi.
Il sait nager.
creuserkotimola Timola libulu.
Creuse un trou.
porter (bébé)komema mwana Mema mwana na mokongo.
Porte le bébé au dos.
bercerkoningisa Ningisa mwana.
Berce le bébé.
gronderkongaguela Kongaguela mwana te.
Ne gronde pas l'enfant.
bénirkopambola Nzambe apambola yo.
Que Dieu te bénisse.

Poser des questions

FrançaisLingalaExemple
pourquoipo na nini Po na nini ozali kolela?
Pourquoi tu pleures?
parce quepo Po ete nazali kobela.
Parce que je suis malade.
quandtango Tango okolinga, nakoyaka.
Quand tu voudras, je viendrai.
commentndenge nini Ndenge nini bongo?
Comment ça?
quoinini Azali kolia nini?
Il mange quoi?
beaucoupmingi Ezali mingi mpo na ngaï.
C'est trop pour moi.
un peumoke Pesa ngai moke.
Donne-moi un peu.
parfoisntango mosusu Ntango mosusu nabosanaka.
Parfois j'oublie.
je ne sais pasnayebi te Nayebi te esika azali.
Je ne sais pas où il est.
peut-êtrembala mosusu Mbala mosusu nakoya.
Peut-être je viendrai.

Voyager

FrançaisLingalaExemple
voyagerkobemba Nalingaka kobemba.
J'aime voyager.
avionmpepo Mpepo emati.
L'avion a décollé.
trainengbunduka Engbunduka ekeï.
Le train est parti.
bagagebiloko Zwa biloko.
Prends les bagages.
stationesika ya kotelema Zela na esika ya kotelema.
Attends à la station.
conduirekotambwisa Tambwisa malembe.
Conduis doucement.
arriverkokoma Akomi na ndako.
Il est arrivé à la maison.
vélonkinga Kende na nkinga.
Va à vélo.
motopikipiki Pikipiki ya bango.
Leur moto.
cheminnzela ya moke Nzela oyo ya moke ekenda na zamba.
Ce chemin mène en forêt.

L'école & le travail

FrançaisLingalaExemple
livrebuku Tanga buku.
Lis un livre.
lirekotanga Tanga makomi.
Lis le texte.
écrirekokoma Koma kombo na yo.
Écris ton nom.
apprendrekoyekola Yekola lingala.
Apprends le lingala.
comprendrekososola Ososoli liteyi?
As-tu compris la leçon?
professeurmolakisi Molakisi ayé.
Le professeur est venu.
élèvemoyekoli Moyekoli ya malamu.
Élève studieux.
travailmosala Mosala malamu.
Bon travail.
enseignerkoteya Azali koteya.
Il enseigne.
étudiantmoyekoli Moyekoli ya faculté.
Étudiant à la fac.
classekelassi Kota na kelassi.
Entre en classe.
métiermosala ya maboko Osalaka mosala nini?
Quel est ton métier?
collèguemoninga ya mosala Moninga na ngai ya mosala asalaka malamu.
Mon collègue travaille bien.
chercherkoluka Luka ngai.
Cherche-moi.
trouverkokuta Nakuti fungola.
J'ai trouvé la clé.
gagnerkolonga Alongi match.
Il a gagné le match.
perdrekobungisa Abungisi mbongo.
Il a perdu de l'argent.
rendez-vousbokutani Nazali na bokutani.
J'ai un rendez-vous.
crèchegarderie Mwana azali na garderie.
L'enfant est à la crèche.
cartablesaki ya kelasi Bongisá saki na yo ya kelasi.
Prépare ton cartable.
gommegome Longola na gome.
Efface avec la gomme.
directeurmokambi Mokambi ya eteyelo.
Le directeur de l'école.
punitionetumbu Azwi etumbu.
Il a eu une punition.
récompenselifuti Lifuti po na moto ya liboso.
Une récompense pour le premier.

La fête

FrançaisLingalaExemple
fêtefeti Kende na feti.
Va à la fête.
mariagelibala Longonya mpo na libala.
Félicitations pour le mariage.
anniversairemokolo ya mbotama Mokolo ya mbotama malamu.
Bon anniversaire.
visitebotali Ngonga ya botali.
Heure de visite.
invitémopaya Mopaya akomi.
L'invité est arrivé.
cadeaulikabo Apesi ngai likabo.
Il m'a donné un cadeau.
villagemboka Afandaka na mboka.
Il habite au village.
choseeloko Eloko ya malamu.
Une bonne chose.

Les nombres

FrançaisLingalaExemple
zérolibungutulu Azwi libungutulu na matematiki.
Il a eu zéro en maths.
unmoko Pesa ngai lipa moko.
Donne-moi un pain.
deuxmibale Nazali na bandeko mibale.
J'ai deux frères.
troismisato Bazali misato.
Ils sont trois.
quatreminei Etikali mikolo minei.
Il reste quatre jours.
cinqmitano Miniti mitano nakoya.
Cinq minutes et j'arrive.
sixmotoba Tozali motoba na mesa.
On est six à table.
septsambo Mikolo sambo na poso.
Sept jours dans la semaine.
huitmwambe Ezali ngonga ya mwambe.
Il est huit heures.
neuflibwa Sanza libwa ya zemi.
Neuf mois de grossesse.
dixzomi Nazali na ba Dinard zomi.
J'ai dix dinars.
onzezomi na moko Azali na mbula zomi na moko.
Il a onze ans.
douzezomi na mibale Ezali ngonga ya zomi na mibale.
Il est midi (douze heures).
vingtntuku mibale Azali na mbula ntuku mibale.
Il a vingt ans.
trententuku misato Bato ntuku misato bayé.
Trente personnes sont venues.
quarantentuku minei Ezali na degré ntuku minei.
Il fait quarante degrés.
cinquantentuku mitano Ba euro Ntuku mitano.
Cinquante euros.
centnkama Ezali na talo ya dinare nkama moko.
Ça coûte cent dinars.
millenkoto Nkoto ya matondi.
Mille mercis.
premierya liboso Ezali mokolo ya liboso.
C'est le premier jour.
deuxièmeya mibale Mbala ya mibale.
La deuxième fois.
troisièmeya misato Etage ya misato.
Le troisième étage.
dernierya suka Ezali mokolo ya suka.
C'est le dernier jour.
moitiéndambo Pesa ngai ndambo.
Donne-moi la moitié.
compterkotanga Oyebi kotanga?
Sais-tu compter?
numéronimero Nimero na yo ezali nini?
Quel est ton numéro?
foismbala Ezali mbala ya liboso.
C'est la première fois.
treizezomi na misato Azali na mbula zomi na misato.
Il a treize ans.
quatorzezomi na minei Bato zomi na minei.
Quatorze personnes.
quinzezomi na mitano Miniti zomi na mitano.
Quinze minutes.
seizezomi na motoba Zomi na motoba ya ba euro.
Seize euros.
dix-septzomi na sambo Mbula zomi na sambo.
Dix-sept ans.
dix-huitzomi na mwambe Ngonga ya zomi na mwambe.
Dix-huit heures.
dix-neufzomi na libwa Degre zomi na libwa.
Dix-neuf degrés.
soixantentuku motoba Ba dinar ntuku motoba.
Soixante dinars.
soixante-dixntuku sambo Mbula ntuku sambo.
Soixante-dix ans.
quatre-vingtsntuku mwambe Azali na mbula ntuku mwambe.
Il a quatre-vingts ans.
quatre-vingt-dixntuku libwa Ntuku libwa na nkama.
Quatre-vingt-dix pour cent.

Au marché & l'argent

FrançaisLingalaExemple
argentmbongo Azali na mbongo te.
Il n'a pas d'argent.
prixtalo Talo nini?
Quel est le prix?
chertalo mingi Ezali talo mingi.
C'est trop cher.
pas chertalo moke Zando oyo ezali na ba talo moke.
Ce marché n'est pas cher.
gratuitofele Ezali ofele.
C'est gratuit.
monnaiembongo ya kozonguisa Ozali na mbongo ya kozonguisa?
Tu as de la monnaie?
payerkofuta Esengeli kofuta.
Il faut payer.
acheterkosomba Nakéï kosomba lipa.
Je vais acheter du pain.
vendrekoteka Atekaka ndunda na zando.
Il vend des légumes au marché.
marchanderkosala négociation Esengeli kosala négociation na ndinga na lingala.
Il faut marchander en lingala.
dépenserkobimisa mbongo Kobimisa mbongo nyonso te.
Ne dépense pas tout.
économiserkobomba mbongo Esengeli kobomba mbongo.
Il faut économiser.
detteniongo Azali na niongo.
Il a une dette.
prêterkodefisa Defisa ngai moke.
Prête-moi un peu.
rendre (argent)kozongisa Zongisa mbongo na ngai.
Rends-moi mon argent.
salairelifuti Nazali kozela lifuti na ngai.
J'attends mon salaire.
richemozwi Akomi mozwi.
Il est devenu riche.
pauvremobola Quartier oyo ezali ya babola.
Ce quartier est pauvre.
billet (argent)billet Pesa ngai billet moko.
Donne-moi un billet.
pièce (monnaie)mbongo ya bibende Nazali na mbongo ya bibende.
J'ai une pièce.
voler (dérober)koyiba Bayibi téléphone na ngai.
On m'a volé mon téléphone.
pourboirematabisi Pesa ye matabisi.
Donne-lui un pourboire.
peserkomeka kilo Meka kilo ya ba tomates.
Pèse les tomates.
mesurerkomeka Meka molaï.
Mesure la longueur.
troquerkosala échange Tokoki kosala échange ya biloko.
On peut troquer.

Les émotions

FrançaisLingalaExemple
content / heureux / joieesengo Nazali na esengo.
Je suis content.
tristemawa Azali na mawa.
Il est triste.
en colèrekanda Tata na ngaï azali na kanda.
Mon père est en colère.
avoir peurkobanga Nabangaka molili.
J'ai peur du noir.
hontesoni Azali na soni te.
Il n'a pas honte.
jalouxzuwa Kozala na zuwa te.
Ne sois pas jaloux.
fierlolendo Nazali na lolendo po na yo.
Je suis fier de toi.
surpriskokamwa Akamwaki.
Il était surpris.
fatiguébolembi Nalembi.
Je suis fatigué.
inquietmitungisi Mama na ngaï azali komitungisa.
Ma mère est inquiète.
calmekimia Zala na kimia.
Sois calme.
nerveuxnkandankanda Azali moto ya nkandankanda.
Il est nerveux.
malheureuxpasi na motema Azali na pasi na motema.
Il est malheureux.
amourbolingo Bolingo ezali kitoko.
L'amour est beau.
hainekoyina Koyina ezali na tina te.
La haine ne sert à rien.
couragempiko Esengeli mpiko.
Il faut du courage.
patiencemotema molaï Motema molaï ezali bwanya.
La patience est une vertu.
espoirelikya Elikya ezalaka ntango nyonso.
Il y a toujours de l'espoir.
rirekoseka Asekaka ntango nyonso.
Il rit tout le temps.
pleurerkolela Mwana azali kolela.
L'enfant pleure.
crierkoganga Koganga te.
Ne crie pas.
sourirekoseka moke Seka moke.
Souris un peu.
s'ennuyerkolongobana Nazali kolongobana.
Je m'ennuie.
se plaindrekomilela Azali ntango nyonso komilelalela.
Il se plaint toujours.
se fâcher / s'énerverkosilika Kosilika te.
Ne te fâche pas.
se calmerkokitisa motema Kitisa motema moke.
Calme-toi un peu.
humeurmakanisi Azali na makanisi malamu.
Il est de bonne humeur.
regretmawa na motema Koyoka mawa na motema ezali na ntina moko te.
Le regret ne sert à rien.
fiertélolendo Lolendo ya tata.
La fierté du père.
solitudeko zala yo moko Ko zala yo moko ezali pasi.
La solitude est dure.
aiguiserkopelisa Pelisa mbeli.
Aiguise le couteau.
respectbotosi Botosi ya baboti.
Le respect des parents.
bonheuresengo Esengo ezali pasi te.
Le bonheur est simple.
malheurmpasi monene Mpasi monene ekweyi.
Le malheur est arrivé.
hésiterkokakatana Kokakatana te.
N'hésite pas.

Décrire

FrançaisLingalaExemple
grand / gros / largemonene Ndako ezali monene.
La maison est grande.
petit / étroitmoke Mwana azali moke.
L'enfant est petit.
mincenzoto mike Ye azali na nzoto mike.
Elle est mince.
long / hautmolaï Nzela ezali molaï.
La route est longue.
courtmokuse Nzela ezali mokuse.
Le chemin est court.
basna se Plafond ezali na se.
Le plafond est bas.
lourdkilo Saki oyo ezali kilo.
Ce sac est lourd.
légerpepele Carton oyo ezali pepele.
Ce carton est léger.
durmakasi Lipa oyo ezali makasi.
Ce pain est dur.
moupete Fromage oyo ezali pete.
Ce fromage est mou.
neuf (nouveau)ya sika Nazali na téléphone ya sika.
J'ai un téléphone neuf.
vieuxya kala Quartier oyo ezali ya kala.
Ce quartier est vieux.
proprepeto Ndako ezali peto.
La maison est propre.
salembindo Bilamba na yo ezali mbindo.
Tes vêtements sont sales.
pleinetondi Verre ezali ya kotonda.
Le verre est plein.
videpamba Bouteille ezali pamba.
La bouteille est vide.
ouvertkofongwama Magasin ezali ya kofongwama.
Le magasin est ouvert.
fermékokangama Ekuke ezali ya kokangama.
La porte est fermée.
rapidembango Azali na mbango.
Il est rapide.
lentmalembe Atambolaka malembe.
Il marche lentement.
fortmakasi Azali na makasi.
Il est fort.
faiblebolɛmbi Azali na bolɛmbi.
Il est faible.
facilepete Examen ezali pete.
L'examen est facile.
difficilepasi Bomoi ezali pasi.
La vie est difficile.
bonmalamu Couscous ezali malamu.
Le couscous est bon.
mauvais / laid / méchantmabe Tango ezali mabe.
Le temps est mauvais.
beaukitoko Elanga oyo ezali kitoko.
Ce jardin est beau.
gentilboboto Azali na boboto.
Il est gentil.
intelligentmayele Mwana oyo azali na mayele.
Cet enfant est intelligent.
bêtezoba Azali zoba.
Il est bête.
bizarrelikambo ya kokamwa Ezali likambo ya kokamwa.
C'est bizarre.
pareilndenge moko Ezali ndenge moko.
C'est pareil.
différentbokeseni Ezali na bokeseni.
C'est différent.
entiermobimba Lia lipa mobimba.
Mange le pain entier.
casséebukami Verre ebukami.
Le verre est cassé.
mouilléepoli Bilamba na ngai ezali ya kopola.
Mes vêtements sont mouillés.
seckokauka Bilamba ezali ya kokauka.
Le linge est sec.
mûr (fruit)eteli Ba figues eteli.
Les figues sont mûres.

Directions

FrançaisLingalaExemple
droiteloboko ya mobali Baluka na loboko ya mobali.
Tourne à droite.
gaucheloboko ya mwasi Baluka na loboko ya mwasi.
Tourne à gauche.
tout droitkaka liboso Kende kaka liboso.
Va tout droit.
devantliboso Zela liboso ya ekuke.
Attends devant la porte.
derrièrena sima Azali na nsima ya ndako.
Il est derrière la maison.
à côtépembeni Afandaka pembeni.
Il habite à côté.
en facena liboso Magasin ezali na liboso ya ndako.
Le magasin est en face de la maison.
en hautlikolo Mata likolo.
Monte en haut.
en bas / sousna se Kita na se.
Descends en bas.
dedansna kati Kota na kati.
Rentre dedans.
dehorslibanda Bima libanda.
Sors dehors.
iciawa Yaka awa.
Viens ici.
là-baskuna Azali kuna.
Il est là-bas.
loinmosika Ezali mosika.
C'est loin.
prèspene Ezali penepene.
C'est tout près.
entrena kati ya Na kati ya ngai ná yo.
Entre toi et moi.
surlikolo ya Likolo ya mesa.
Sur la table.
au milieuna katikati Na katikati ya nzela.
Au milieu de la route.
au boutna suka Na suka ya balabala.
Au bout de la rue.

Les métiers

FrançaisLingalaExemple
boulangermosali mapa Mosali mapa alamukaka ntɔngɔntɔngɔ.
Le boulanger se lève tôt.
bouchermoteki nyama Kende epai ya moteki nyama.
Va chez le boucher.
coiffeurmosali suki Nazo kende epayi ya mosali suki.
Je vais chez le coiffeur.
peintre (bâtiment)mosali ya mayemi Mosali ya mayemi azali kopakola langi na chambre.
Le peintre peint la chambre.
chauffeurmokumbi Mokumbi akumbaka malamu.
Le chauffeur conduit bien.
cuisiniermolambi Molambi alambaka bilei ya pokwa.
Le cuisinier prépare le dîner.
vendeur / commerçantmoteki Moteki azali na boboto.
Le vendeur est gentil.
couturiermotongui bilamba Motongui bilamba azali kotonga robe.
Le couturier coud la robe.
forgeronmosali mabende Mosali mabende asalaka libende.
Le forgeron travaille le fer.
bergermobateli ya mpate Mobateli akengela bampate.
Le berger garde les moutons.
pêcheurmolobi mbisi Molobi mbisi azali kokende na ebale.
Le pêcheur va au fleuve.
agriculteurmosali bilanga Mosali bilanga azali kotimola mabele.
L'agriculteur laboure la terre.
soldatsoda Soda azali kokengela ndelo.
Le soldat garde la frontière.
gardienmokengeli Mokengeli azali na ekuke.
Le gardien est à la porte.

Cuisine & épices

FrançaisLingalaExemple
petit-déjeunerbilei ya ntongo Bilei ya ntongo ebongisami.
Le petit-déjeuner est prêt.
déjeunerbilei ya midi Toliaka bilei ya midi na midi.
On déjeune à midi.
dînerbilei ya pokwa Bakaboli bilei ya pokwa.
Le dîner est servi.
cuisinerkolamba bilei Mama na ngaï alambaka kitoko.
Ma mère cuisine bien.
bouillirkotokisa Mai etokaka.
L'eau bout.
frirekokalinga Kalinga maki.
Fais frire les œufs.
grillerkotumba Tumba nyama.
Grille la viande.
couperkokata Kata lipa.
Coupe le pain.
éplucherkolongola loposo Longola loposo ya pomme de terre.
Épluche les pommes de terre.
mélangerkosangisa Sangisa malamu.
Mélange bien.
selmungwa Bakisa mungwa.
Ajoute du sel.
poivrepilipili Tia pilipili.
Mets du poivre.
épicesmaseso Tia maseso.
Mets des épices.
pimentpilipili ya motane Pilipili ya motane ezali makasi.
Le piment rouge est fort.
citronlilala ya ngaï Fina lilala ya ngaï.
Presse le citron.
figuefigi Toliaka ba figi na ba sanza ya molungue.
On mange des figues en été.
courgettekurzeti Tolambaka kurzeti.
On cuisine la courgette.
poivronpwarõ Pwarõ ya motane.
Le poivron rouge.
haricotmadesu Supe ya madesu.
La soupe de haricots.
mielmafuta ya nzoi Mafuta ya nzoi ezali malamu.
Le miel est bon.
noixkoko Buka koko.
Casse les noix.
galettegaleti Mama na ngaï asalaka galeti.
Ma mère fait la galette.
cannellecanelle Thé ya canelle.
Le thé à la cannelle.
beignetmokate Mikate ya ntongo.
Les beignets du matin.
nourriturebilei Bilei ebongisami.
La nourriture est prête.
boissonmasanga Masanga nini olingi?
Quelle boisson tu veux?

Objets du quotidien

FrançaisLingalaExemple
couvertureezipeli Kamata ezipeli.
Prends une couverture.
oreillertosingi Tosingi oyo ezali pelekete.
Cet oreiller est doux.
drapdraps Bongola draps.
Change les draps.
rideaurideaux Fungola ba rideaux.
Ouvre les rideaux.
seaukatini Tondisa katini.
Remplis le seau.
balaikikombolo Lekisa kikombolo.
Passe le balai.
corde / filsinga Kanga na singa.
Attache avec la corde.
aiguilletonga Kotisa tonga.
Enfile l'aiguille.
allumettealumeti Pesa ngai alumeti.
Donne-moi une allumette.
savonzabuni Sukola na zabuni.
Lave-toi avec du savon.
peignekisanola Pesa ngai kisanola.
Donne-moi le peigne.
bassinebasini Tondisa basini.
Remplis la bassine.
balayerkokombola Kombola lopango.
Balaye la cour.
essuyerkopangusa Pangusa mesa.
Essuie la table.
faire la vaissellekosukola basani Sukola basani.
Fais la vaisselle.
faire le litkobongisa mbeto Bongisa mbeto na yo.
Fais ton lit.
étendre le lingekotanda bilamba Tanda bilamba.
Étends le linge.
plierkongumba Ngumba bilamba.
Plie les vêtements.
coudrekotonga Mama na ngaï ayebi kotonga.
Ma mère sait coudre.
tricoterkotonga na maboko Koko na ngaï atongaka na maboko.
Ma grand-mère tricote.
pétrirkokata Kata farine.
Pétris la pâte.
arroserkosopa maï Sopa maï na banzete.
Arrose les plantes.
nourrir (animaux)koleïsa Leïsa ba soso.
Nourris les poules.
trairekokamola Azali ko kamola ngombe.
Il trait la vache.
moudrekonika Nika kafe.
Mouds le café.
tamiserkopɛtola Pɛtola farine.
Tamise la farine.
tresserkotonga suki Akangaka ba suki na ye.
Elle tresse ses cheveux.

Paysages

FrançaisLingalaExemple
terremabele Mabele ezali ya kokauka.
La terre est sèche.
poussièreputulu Ezali na putulu.
Il y a de la poussière.
bouepotopoto Keba na potopoto.
Attention à la boue.
source (eau)liziba Mayi ya liziba ezali malili.
L'eau de la source est fraîche.
puitslibulu ya mayi Libulu ya maï ezali mozindo.
Le puits est profond.
collinengomba ya moke Ndako ezali likolo ya ngomba ya moke.
La maison est sur la colline.
valléelubwaku Lubwaku ezali na matiti.
La vallée est verte.
champelanga Elanga ezali monene.
Le champ est grand.
ombreelili Pemisa nzoto na elili.
Repose-toi à l'ombre.
roséemamwe Mamwe ya ntongo.
La rosée du matin.
arc-en-cielmonama Ezali na monama.
Il y a un arc-en-ciel.
ciellikoló Likoló ezali na langi ya bule.
Le ciel est bleu.
airmopɛpɛ Mopɛpɛ ezali malili.
L'air est frais.
fuméemilinga Ezali na milinga.
Il y a de la fumée.
cendreputulu ya mɔtɔ Putulu ya mɔtɔ.
Les cendres du feu.
charbonmakala Makala ezali moto.
Le charbon est chaud.
bois (matière)nzete Mesa ezali ya nzete.
La table est en bois.
paillematiti ya kokauka Mpunda eliaka matiti ya kokauka.
L'âne mange la paille.
récoltekolongola biloko Kolongola biloko ezali malamu.
La récolte est bonne.
fleuveebale Ebale ya Congo ezali monene.
Le fleuve Congo est large.
cascadechute ya mayi Chute ya mayi ezali kitoko.
La cascade est belle.
îleesanga Esanga oyo ezali kitoko.
C'est une belle île.
volcanngomba ya mɔ́tɔ Ngomba ya mɔ́tɔ ezali kopanzana.
Le volcan est en éruption.
tremblement de terrekoningana ya mabele Mabele eninganaki.
Il y a eu un tremblement de terre.
palmiernzete ya mbila Nzete ya mbila epesaka ba datte.
Le palmier donne des dattes.

Religion & traditions

FrançaisLingalaExemple
DieuNzambe Nzambe abatela yo.
Que Dieu te garde.
prièrelosambo Ezali tango ya losambo.
Il est l'heure de la prière.
bénédictionlipamboli Lipamboli ya Nzambe.
La bénédiction de Dieu.
funéraillesmatanga Tokei na matanga.
Nous sommes allés aux funérailles.
péchélisumu Ezali lisumu.
C'est un péché.
paradisparadiso Nzambe apesa biso paradiso.
Que Dieu nous accorde le paradis.
enferlifelo Lifelo ezali pasi.
L'enfer est dur.
foikondima Kondima ezali na motema.
La foi est dans le cœur.
enterrementbokundi Bokundi ezali lobi.
L'enterrement est demain.

Habits traditionnels

FrançaisLingalaExemple
baguelopete Lopete ya wolo.
Une bague en or.
colliersheneti Sheneti ya palata.
Un collier en argent.
boucle d'oreillebiloko ya matoi Biloko ya matoi ezali kitoko.
Les boucles d'oreille sont belles.
tissuliputa Liputa oyo ezali pelekete.
Ce tissu est doux.

Urgences & sécurité

FrançaisLingalaExemple
aidelisalisi Nazali na posa ya lisalisi.
J'ai besoin d'aide.
dangerlikama Ezali na likama.
Il y a un danger.
voleurmoyibi Ezali na moyibi.
Il y a un voleur.
volkimoyibi Ezali kimoyibi.
C'est un vol.
incendiemoto monene Ezali na moto monene.
Il y a un incendie.
bruitmakelele Makelele ezali mingi.
Il y a trop de bruit.
se perdrekobungana Nabungani.
Je me suis perdu.
interditepekisami Ezali ya ko pekisama.
C'est interdit.
disputekowelana Bawelani.
Ils ont eu une dispute.
bagarreetumba Ezalaki na etumba.
Il y a eu une bagarre.
mensongelokuta Lokuta ezali masumu.
Le mensonge est haram.
véritébosolo Loba bosolo.
Dis la vérité.
confiancekotya motema Natyelaka yo motema.
J'ai confiance en toi.
trahisonkotɛka Kotɛka esalaka pasi.
La trahison fait mal.
au secoursbosalisa Bosalisa!
Au secours!

Relier les phrases

FrançaisLingalaExemple
longtempsntango molaï / kala Kala.
Il y a longtemps.
récemmentmikolo oyo Na yé kaka mikolo oyo.
Je suis arrivé récemment.
autrefoisna tango ya kala Na tango ya kala ezalaki malamu.
Autrefois, c'était mieux.
tout de suitesik'oyo Nazali koyaka sik'oyo.
J'arrive tout de suite.
en retardna retard Akomi na retard.
Il est en retard.
en avanceliboso ya ngonga Oyé liboso ya ngonga.
Tu es en avance.
à l'heurena tango Zala na tango.
Sois à l'heure.
le lendemainmokolo oyo elandi Mokolo oyo elandi na ntongo.
Le lendemain matin.
le week-endweek-end Na week-end tokopemaka.
Le week-end, on se repose.
tous les joursmokolo na mokolo Nasalaka mokolo na mokolo.
Je travaille tous les jours.
une foismbala moko Mbala moko na poso.
Une fois par semaine.
rarementmingi te Ayaka mingi te.
Il vient rarement.
souventmbala mingi Ayaka mbala mingi.
Il vient souvent.
vitenoki Yaka noki.
Viens vite.
maiskasi Ezali malamu kasi ntalo mingui.
C'est bien, mais c'est cher.
outo Olingi thé to kafe?
Tu veux du thé ou du café?
etna Yo na ngai.
Toi et moi.
doncyango wana Mbula ezali ko beta yango wana tikala.
Il pleut, donc reste.
carpo ete Tikala na ndako, po ete mbula ezali ko beta.
Reste à la maison car il pleut.
avecelongo na Nakoya elongo na yo.
Je viens avec toi.
sanskozanga Kafe ezanga sukali.
Café sans sucre.
pourmpo na Ezali mpo na yo.
C'est pour toi.
doutena ntembe Nazali na ntembe.
J'ai des doutes.
avantliboso ya Liboso ya kolia bilei ya pokwa.
Avant le dîner.
aprèssima ya Sima ya mosala.
Après le travail.
pendantna tango ya Na tango ya Ramadan.
Pendant le Ramadan.
depuisbanda Banda lobi.
Depuis hier.
jusqu'àkino Kino lobi.
Jusqu'à demain.
sauflongola Bato nyonso kasi longola ye.
Tout le monde sauf lui.
malgréatako Atako mbula.
Malgré la pluie.
aussipe Ngai mpe.
Moi aussi.
mêmendenge moko Eloko moko.
Même chose.
déjàesili Asili kokende.
Il est déjà parti.

Matériaux

FrançaisLingalaExemple
ferlibende Ekuke ya bibende.
La porte est en fer.
verre (matière)verre Verre ezalaka fragile.
Le verre est fragile.
plastiqueplastiki Saki ya plastiki.
Le sac en plastique.
terre (argile)mabele ya lima Bambɛki esalemi na mabele ya lima.
La poterie est en terre.
pierre (matériau)libanga ya kotonga Ndako esalemi na mambanga.
La maison est en pierre.

Loisirs & culture

FrançaisLingalaExemple
jouerkosakana Bana bazali kosakana libanda.
Les enfants jouent dehors.
footballko beta bale Tozali ko beta bale.
On joue au football.
moustachemandefu ya likolo Azali na mandefu ya likolo monene.
Il a une grande moustache.
promenadebotamboli Tokokende ko sala botamboli.
Allons faire une promenade.
musiquemiziki Nalingaka miziki.
J'aime la musique.
chansonnzembo Nzembo oyo ezali kitoko.
Cette chanson est belle.
danserkobina Basi bazali kobina.
Les femmes dansent.
dessinerkokoma elilingi Mwana azali kokoma elilingi.
L'enfant dessine.
pêcherkoloba mbisi Tokokende koloba mbisi.
On va pêcher.
chasserkoboma nyama Bo kende ko boma ba nyama.
Allez chasser.
contelisolo Yebisa ngai lisolo.
Raconte-moi un conte.
devinettelisese Loba lisese.
Dis une devinette.
jeulisano Tosali lisano.
On fait un jeu.

Pratique au quotidien

FrançaisLingalaExemple
touxkosukosu Nazali na kosukosu.
J'ai de la toux.
piqûretonga Asali ngai tonga.
Il m'a fait une piqûre.
pharmacie (lieu)pharmacie Kende na pharmacie.
Va à la pharmacie.
opérationko pasola Bapasolaki ye.
Il a eu une opération.
diarrhéepulu-pulu Azali na pulu-pulu.
Il a la diarrhée.
permis de conduirepermis Nazali na permis na ngaï.
J'ai mon permis.

Parler du langage

FrançaisLingalaExemple
parole / motliloba Maloba ezali na ntina.
Les paroles sont importantes.
voixmongongo Azali na mongongo ya kitoko.
Il a une belle voix.
langue (idiome)ndingua Alobaka ndingua misato.
Il parle trois langues.
accentelobeli Azali na elobeli ya ba congolais.
Il a un accent congolais.
proverbelisese Ezali lisese ya kala.
C'est un vieux proverbe.
blagueliseki Azali koloba liseki.
Il raconte une blague.
chuchoterkoloba malembe Lobela ngai malembe na litoyi.
Chuchote-moi à l'oreille.
crier (appeler)kobelela Belela na makasi ya koleka.
Crie plus fort.

Pour finir

FrançaisLingalaExemple
cicatriceelembo Azali na elembo na loboko.
Il a une cicatrice sur le bras.
éclairkongɛnga ya kake Namoni kongɛnga ya kake.
J'ai vu un éclair.
grêlembula ya mabanga Mbula ya mabanga ezali ko beta na libanda.
Il grêle dehors.
gelmalili ya makasi Ezali na malili ya makasi na ntongo ya lelo.
Il fait très froid ce matin.
caniculemolunge ya makasi Ezali molunge ya makasi.
C'est la canicule.
sueurmotoki Motoki ezali kokita.
La sueur coule.
larmempinzoli Mpinzoli ebimi.
Une larme a coulé.
soufflepema Nazali lisusu na pema te.
Je suis à bout de souffle.
fossélibulu Ezali libulu liboso ya ndako.
Il y a un fossé devant la maison.

Papiers & administration

FrançaisLingalaExemple
gouvernementguvɛrnema Guvɛrnema ezwi ekateli na yango.
Le gouvernement a décidé.
loimobeko Mobeko ezali makasi, kasi ezali mobeko.
La loi est dure, mais c'est la loi.
impôtmpako Esengeli kofuta mpako.
Il faut payer les impôts.
papiersmikanda Bongisa mikanda na yo.
Prépare tes papiers.
carte d'identitémokanda ya l'Etat Lakisa mokanda na yo ya l'Etat.
Montre ta carte.
frontièrendelo Ndelo ekangami.
La frontière est fermée.
prisonboloko Azali na boloko.
Il est en prison.

États & qualités

FrançaisLingalaExemple
vieux (personne)mobange Mobange azali na bwanya.
Le vieux est sage.
vieille (personne)mama mobange Mama mobange azali koyebisa.
La vieille raconte.
célibatairemonzemba Azali monzemba.
Il est célibataire.
mariékobala Abala.
Il est marié.
enceintezemi Azali na zemi.
Elle est enceinte.
gravelikambo monene Ezali likambo monene te.
Ce n'est pas grave.
possibleekoki kosalema Ekoki kosalema.
C'est possible.
impossibleekoki kosalema te Ekoki kosalema te.
C'est impossible.
importantna tina Ezali na tina mingi.
C'est très important.
prêtkobongama Obongisami?
Tu es prêt?
occupéna tango té Nazali na tango té.
Je suis occupé.
libreko zala na tango Ozali na tango lobi?
Tu es libre demain?
sûrkozanga tembe Ozali na ntembe te?
Tu es sûr?
satisfaitkosepela Azali ya kosepela.
Il est satisfait.
maigrekokonda Akondji.
Il est devenu maigre.
muetbaba Azali baba.
Il est muet.
aveuglemokufi miso Azali mokufi miso.
Il est aveugle.
sourdmokufi matoi Azali mokufi matoi.
Il est sourd.
handicapéebɔsɔnɔ Azali ebɔsɔnɔ.
Il est handicapé.

Lire le lingala écrit

Le lingala s'écrit en lettres latines, presque comme il se prononce. Deux lettres en plus : ɛ, un « è » ouvert, et ɔ, un « o » ouvert comme dans « porte ». Le lingala est une langue à tons, mais les tons ne sont presque jamais notés à l'écrit : l'oreille fait la différence, d'où l'intérêt d'écouter chaque mot.

Questions fréquentes

Quels sont les mots lingala à connaître en premier ?

Les salutations et la politesse : mbote (bonjour), matondi (merci), tokomonana (au revoir), iyo et te. Le guide bonjour en lingala les détaille avec leur usage.

Existe-t-il un dictionnaire lingala-français avec audio ?

Cette page en est un : 798 mots du cours de lingala de Dialect, en 38 thèmes, chacun avec sa traduction, une phrase d'exemple et l'enregistrement de Harvey.

Comment dit-on merci en lingala ?

On dit matondi. Pour souhaiter la bienvenue, on dit boyei malamu, et à table, lia malamu.

Le lingala a-t-il des mots venus du français ?

Oui, beaucoup : bus, ticket, matelas ou frigo se disent comme en français. Ils ne sont pas répétés dans les listes de cette page, qui gardent les mots proprement lingala.

Comment retenir autant de mots ?

Pas en lisant une liste. La répétition espacée fait revenir chaque mot juste avant qu'on l'oublie, quelques minutes par jour : c'est ce que fait l'application Dialect avec ce vocabulaire.

Pour aller plus loin

Commencer gratuitement Disponible sur Google Play

Gratuit pour commencer · sans pub

Sur ordinateur ? Essayer la version web →