Vocabulaire lingala : 798 mots et expressions du quotidien, à écouter
Les mots lingala les plus courants sont mbote (bonjour), matondi (merci), tokomonana (au revoir), iyo (oui) et te (non). Voici 798 mots et expressions lingala avec leur traduction en français, classés en 38 thèmes : salutations, famille, maison, marché, cuisine, émotions… Chaque mot a sa phrase d'exemple, et tout est enregistré par Harvey : touchez ▶ pour écouter.
Le lingala est parlé à Kinshasa et dans l'ouest de la RDC, à Brazzaville et dans une grande partie de la République du Congo ; c'est aussi la langue de la rumba congolaise. On dit mayi pour « eau », ndako pour « maison », mbongo pour « argent ». Ces mots sont ceux du cours de lingala de Dialect, enregistrés par Harvey.
Gratuit pour commencer · iPhone, Android et web
Sur ordinateur ? Essayer la version web →
Salutations
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| bonjour / salut | mbote | Mbote, ozali malamu? Bonjour, comment vas-tu? |
| comment ça va | boni? | Boni, malamu? Comment ça va, bien? |
| ça va bien | nazali malamu | Nazali malamu, matondi na Nzambe. Ça va bien, Dieu merci. |
| et toi | ebongo yo? | Ebongo yo, sango nini? Et toi, quoi de neuf? |
| merci | matondi | Matondi mpo na likabo. Merci pour le cadeau. |
| s'il te plaît | nabondeli yo | Nabondeli yo, pesa ngaï maï. S'il te plaît, donne-moi de l'eau. |
| pardon | bolimbisi | Limbisa ngai, namonaki yo te. Pardon, je ne t'ai pas vu. |
| oui | iyo | Iyo, nakoya. Oui, je viens. |
| non | te | Nazali koyaka te. Je ne viens pas. |
| au revoir | tokomonana | Tokomonana, mibatela. Au revoir, prends soin de toi. |
Expressions du cœur
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| bienvenue | boyei malamu | Boyei malamu epayi na biso. Bienvenue chez nous. |
| félicitations | longonya | Longonya mpo na libala na yo. Félicitations pour ton mariage. |
| bon appétit | lia malamu | Lia malamu. Bon appétit. |
| bonne nuit | butu malamu | Lekisa butu malamu. Passe une bonne nuit. |
| bonne chance | chance malamu | Chance malamu po na examen. Bonne chance pour l'examen. |
| à demain | tokomonana lobi | Tokomonana lobi. À demain. |
| à bientôt | tokomonana kala mingi te | Tokomonana kala mingi te. À bientôt. |
| attention | keba | Keba na motuka. Attention à la voiture. |
| dépêche-toi | sala noki | Sala noki tozali sima. Dépêche-toi, on est en retard. |
| doucement | malembe | Tambola malembe. Marche doucement. |
| assez | ekoki | Ekoki, tika. Assez, ça suffit. |
| stop | tika | Tika, telema. Stop, arrête-toi. |
| encore | lisusu | Mwa ndambo lisusu. Encore un peu. |
| tant mieux | malamu koleka | Malamu koleka. Tant mieux. |
| c'est bien | ezali malamu | Ezali malamu oyo ozali kosala. C'est bien ce que tu fais. |
| c'est pas grave | ezali pasi te | Ezali pasi te. C'est pas grave. |
| de rien | tiká, ezali eloko te | Tiká, ezali eloko te. De rien. |
| je t'en prie | nabondeli yo | Nabondeli yo, fanda. Je t'en prie, assieds-toi. |
| excuse-moi | limbisa ngai | Limbisa ngaï pona retard. Excuse-moi pour le retard. |
| je suis désolé | bolimbisi | Bolimbisi. Je suis désolé. |
| bien sûr | ya solo | Ya solo penza. Bien sûr que oui. |
| je jure | nalapi | Nalapi ezali ya solo. Je jure que c'est vrai. |
| dommage | mawa mingi | Ezali mawa mingui. C'est dommage. |
| bravo | longonya | Longonya olongi. Bravo, tu as réussi. |
| la paix | kimia | Tika ete kimia ezala na bino. Que la paix soit avec vous. |
| tais-toi | kanga monoko | Kanga monoko mwa moke. Tais-toi un peu. |
| ce n'est rien | ezali eloko te | Ezali penza eloko te. Ce n'est vraiment rien. |
| d'accord | malamu | Malamu, ekotambola. D'accord, ça marche. |
| pas du tout | ata moke te | Te, ata moke te. Non, pas du tout. |
Phrases de survie
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| comment tu t'appelles | kombo na yo nani | Nkombo na yo nani? Comment tu t'appelles? |
| je m'appelle | nkombo na ngai | Nkombo na ngai Karim. Je m'appelle Karim. |
| quel âge as-tu | ozali na mbula boni? | Ozali na mbula boni? Quel âge as-tu? |
| j'ai faim | nazali na nzala | Nazali na nzala mingi. J'ai très faim. |
| j'ai soif | nazali na posa ya komela | Nazali na posa makasi ya ko mela. J'ai très soif. |
| je suis malade | nazali na maladi | Nazali na maladi; essengueli ba salisa ngaï. Je suis malade, il me faut un traitement. |
| je suis fatigué | nalembi | Nalembi makasi. Je suis super fatigué. |
| j'ai froid | nazali koyoka malili | Nazali koyoka malili. J'ai froid. |
| j'ai chaud | nazali koyoka moto | Nazali koyoka moto. J'ai chaud. |
| c'est combien | ezali talo boni? | Na ko zwa yango, ezali talo boni? Je le prends, c'est combien? |
| je veux | nalingi | Nalingi mayi. Je veux de l'eau. |
| je ne veux pas | nalingi te | Nalingi ko kende te. Je ne veux pas partir. |
| c'est mauvais | ezali mabe | Koyiba ezali mabe. Le fait de voler est mauvais. |
| je ne comprends pas | nasosoli te | Nasosoli ewano na yo te. Je ne comprends pas ta question. |
Qui suis-je ?
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| moi | ngaï | Ngaï nazali Congolais. Moi, je suis congolais. |
| toi | yo | Yo, owuta wapi? Toi, tu es d'où? |
| lui / elle | ye | Ye azali na ndako. Il est à la maison. |
| nous | biso | Biso tozali ba Congolais. Nous sommes congolais. |
| vous | bino | Bino bozali malamu? Vous allez bien? |
| eux | bango | Bango bazali malamu. Eux, ils vont bien. |
| nom | kombo | Kombo na ngai ezali Karim. Mon nom est Karim. |
| âge | mbula | Nazali na mbula ntuku misato. J'ai trente ans. |
| pays | mboka | Mboka na ngai ezali Congo. Mon pays est le Congo. |
| nationalité | ekolo | Ekolo na ngai ezali France. Ma nationalité est française. |
| prénom | kombo ya liboso | Kombo na ye ya liboso ezali Salim. Son prénom est Salim. |
En ville
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| ville | engumba | Engumba na ngai ezali Paris. Ma ville est Paris. |
| marché | zando | Nasombaka na zando. Je fais les courses au marché. |
| rue | balabala | Balabala ya moke. Rue étroite. |
| route | nzela | Nzela ezali molaï. La route est longue. |
| voiture | motuka | Motuka ya sika. Voiture neuve. |
| banque | banki | Bimisa mbongo na banki. Retire de l'argent à la banque. |
| école | kelasi | Kende na kelasi. Va à l'école. |
| aller | kokende | Kende na ndako. Va à la maison. |
| où | wapi | Ozali wapi? Où es-tu? |
| église | ndako ya Nzambe | Ndako ya Nzambe ya kala. Vieille église. |
| place | esika | Zwa esika. Prends une place. |
| capitale | mboka-mokonzi | Mboka-mokonzi ezalí Brazzaville. La capitale est Brazzaville. |
| région | etuka | Etuka na ngai eza kitoko. Ma région est belle. |
| objet | eloko moko | Eloko oyo ekweyi. Cet objet est tombé. |
| truc | eloko | Eloko oyo ezali nini? C'est quoi ce truc? |
| gare | la gare | La gare ezali mosika. La gare est loin. |
| port | beach | Masuwa ezali na beach. Le bateau est au port. |
| bateau | masuwa | Masuwa ekokende lobi. Le bateau part demain. |
La famille & les étapes de la vie
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| père | tata | Tata na ngai azali na ndako. Mon père est à la maison. |
| mère | mama | Mama na ngai azali na ndako. Ma mère est à la maison. |
| frère | ndeko ya mobali | Ndeko na ngaï ya mobali azali na mboka. Mon frère est au pays. |
| sœur | ndeko ya mwasi | Ndeko na ngaï mwasi azali na engumba. Ma sœur est en ville. |
| grand-père | koko ya mobali | Nkoko na ngaï mobali azali na mboka. Mon grand-père est au pays. |
| grand-mère | koko ya mwasi | Nkoko na ngaï ya mwasi azali na ndako. Ma grand-mère est à la maison. |
| oncle | noko | Noko na ngaï ayé lelo. Mon oncle est venu aujourd'hui. |
| tante | tata mwasi | Tata mwasi na ngaï azali na engumba. Ma tante est en ville. |
| mari | mobali | Mobali na ngai azali na ndako. Mon mari est à la maison. |
| femme (épouse) | mwasi | Mwasi na ngai azali na ndako. Ma femme est à la maison. |
| ami | moninga | Moninga na ngai ayé na ndako. Mon ami est venu à la maison. |
| belle-mère | mama bokilo | Mama bokilo na ngai azali na ndako. Ma belle-mère est à la maison. |
| beau-père | tata bokilo | Tata bokilo na ngaï azali na boboto. Mon beau-père est gentil. |
| beau-frère / belle-sœur | semeki | Semeki na ngaï ayé. Mon beau-frère est venu. |
| gendre | bokilo | Bokilo akomi. Le gendre est arrivé. |
| bru | bokilo ya mwasi | Bokilo mwasi azali boboto. La bru est gentille. |
| jumeau | mapasa | Bazali ba mapasa. Ce sont des jumeaux. |
| orphelin | mwana etike | Azali mwana etike. Il est orphelin. |
| aîné | mwana ya liboso | Mwana ya liboso ya libota. C'est l'aîné de la famille. |
| cadet | leki | Leki ya bandeko na ngai. Le cadet de mes frères. |
| fiançailles | boyokani | Boyokani ezali mokolo ya eyenga. Les fiançailles sont dimanche. |
| dot | mbongo ya libala | Afuti mbongo ya libala. Il a payé la dot. |
| circoncision | kokatama | Feti ya kokatama. La fête de circoncision. |
| naissance | mbotama | Longonya po na mbotama. Félicitations pour la naissance. |
| baptême | batisimo | Batisimo ya mwana. Le baptême du bébé. |
| grossesse | zemi | Azali na ba étambe ya suka ya zemi. Elle est en fin de grossesse. |
| allaiter | komelisa mabele | Azali komelisa mwana mabele. Elle allaite le bébé. |
| élever | kobokola | Kobokola bana ezali pasi. C'est difficile d'élever des enfants. |
| hériter | kozwa libula | Azwi libula ya ndako. Il a hérité de la maison. |
| serment | ndayi | Alapi ndayi. Il a fait un serment. |
| enfant | mwana | Mwana azali na ndako. L'enfant est à la maison. |
| bébé | mwana moke | Mwana moke azali kolela. Le bébé pleure. |
| cousin | ndeko ya mobali | Ndeko na ngaï ya mobali ayé lelo lelo. Mon cousin est venu aujourd'hui. |
| cousine | ndeko ya mwasi | Ndeko na ngaï ya mwasi azali kotanga buku. Ma cousine lit un livre. |
| amie | moninga ya mwasi | Namemi moninga moko ya mwasi awa. J'ai emmené une amie ici. |
| voisin / voisine | mozalani | Mozalani na ngaï apesi ye likabo. Mon voisin lui a donné un cadeau. |
La maison
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| maison | ndako | Nazali na ndako. Je suis à la maison. |
| cuisine | kikuku | Kikuku ezali peto. La cuisine est propre. |
| table | mesa | Tia bilei na mesa. Mets la nourriture sur la table. |
| chaise | kiti | Fanda na kiti. Assieds-toi sur la chaise. |
| porte | ekuke | Kanga ekuke, nabondeli yo. Ferme la porte, s'il te plaît. |
| fenêtre | lininisa | Fungola lininisa. Ouvre la fenêtre. |
| clé | fungola | Tia fungola na serrure. Mets la clé dans la serrure. |
| lit | mbeto | Alali na mbeto na ye. Il dort dans son lit. |
| lumière | pole | Pole ezali makasi. La lumière est forte. |
| appartement | ndako ya étage | Afandaka na ndako ya étage. Elle habite en appartement. |
| salle de bain | esika ya kosukola | Akoti na esika ya kosukola. Il est entré dans la salle de bain. |
| miroir | kitalatala | Mitala na kitalatala. Regarde-toi dans le miroir. |
| sol | mabele | Tambola na mabele. Marche sur le sol. |
| cuillère | lutu | Tia lutu moko. Mets une cuillère. |
| fourchette | fursheti | Lia na fursheti. Mange avec une fourchette. |
| couteau | mbeli | Kata na mbeli. Coupe avec le couteau. |
| assiette | sani | Tia bilei na sani. Mets la nourriture dans l'assiette. |
| tasse | kopo | Mela thé na kopo. Bois le thé dans la tasse. |
| four / poubelle | fulu | Pelisa fulu. Allume le four. |
| feu | moto | Kosimba moto te. Ne touche pas le feu. |
| électricité | courant | Courant ezali ya kokatana lelo. L'électricité est coupée aujourd'hui. |
| terrasse | terasse | Mata na terasse. Monte à la terrasse. |
| cour | lopango | Bana bazali kosakana na lopango. Les enfants jouent dans la cour. |
| jardin | elanga | Elanga ezali na ba fololo. Le jardin est fleuri. |
| évier | lavabo | Sukola na lavabo. Lave dans l'évier. |
Manger & boire
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| pain | lipa | Lipa oyo ezali moto. Ce pain est chaud. |
| lait | miliki | Mela miliki. Bois du lait. |
| eau | mayi | Mela mayi, nabondeli yo. Bois de l'eau, s'il te plaît. |
| manger | kolia | Lia malamu. Mange bien. |
| boire | komela | Mela mayi. Bois de l'eau. |
| faim | nzala | Nazali na nzala. J'ai faim. |
| soif | posa ya komela | Nazali na posa ya komela. J'ai soif. |
| chaud | mɔtɔ | Maï ezali mɔtɔ. L'eau est chaude. |
| froid | malili | Malili ezalaka na Normandie. Il fait froid en Normandie. |
| sucré | sukali | Gâteau oyo ezali sukali. Ce gâteau est sucré. |
| beurre | manteka | Tia manteka. Mets du beurre. |
| huile | mafuta | Mema mafuta. Apporte l'huile. |
| bœuf | ngombe | Ngombe ezali talo mingui. Le bœuf est cher. |
| poulet | soso | Nalié soso lelo. J'ai mangé du poulet aujourd'hui. |
| œuf | liki | Na tongo Naliaki liki. J'ai mangé un œuf le matin. |
| banane | bitabe | Bitabe oyo ezali jaune. Cette banane est jaune. |
| orange | lilala | Lilala ezali sukali. L'orange est sucrée. |
| oignon | litungulu | Litungulu elelisaka. L'oignon fait pleurer. |
| riz | loso | Lamba loso. Cuisine du riz. |
| soupe | supu | Mela supu. Bois de la soupe. |
| salé | mungwa | Bilei ezali mungwa mingi. La nourriture est trop salée. |
Le temps, les jours & les moments
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| aujourd'hui | lelo | Lelo tokokende. Aujourd'hui on partira. |
| demain | lobi | Lobi tokokoma. Demain, on écrira. |
| hier | lobi eleki | Lobi eleki moninga ayaki. Hier, un ami est venu. |
| matin | tongo | Na tongo tokomela thé. Le matin, on boira du thé. |
| nuit | butu | Na butu tolalaka. La nuit, nous dormons. |
| heure | ngonga | Ezali ngonga nini? Il est quelle heure? |
| minute | miniti | Zela miniti moko. Attends une minute. |
| jour | mokolo | Mokolo na mokolo ezali likabo. Chaque jour est un cadeau. |
| semaine | poso | Poso oyo tozali kosala. Cette semaine, on travaille. |
| maintenant | sikoyo | Sikoyo tokobanda. Maintenant, on commence. |
| tôt | ntɔngɔntɔngɔ | Tɛlɛmá ntɔngɔntɔngɔ. Lève-toi tôt. |
| tard | sima | Nayé sima. Je suis venu en retard. |
| après-midi | na sima ya midi | Na sima ya midi tokobima. L'après-midi, nous sortirons. |
| soir | pokwa | Na pokwa tokotanga. Le soir, nous lirons. |
| mois | sanza | Sanza oyo ezali juillet. Ce mois, c'est juillet. |
| année | mobu | Mobu ya sika ezali koya. La nouvelle année arrive. |
| lundi | mokolo ya yambo | Mokolo ya yambo tokobanda. Lundi, on commence. |
| mardi | mokolo ya mibale | Mokolo ya mibale tokotanga. Mardi, on lira. |
| mercredi | mokolo ya misato | Mokolo ya misato tokomela maï. Mercredi, on boira de l'eau. |
| jeudi | mokolo ya minei | Mokolo ya minei tokotambola. Jeudi, on marchera. |
| vendredi | mokolo ya mitano | Mokolo ya mitano tokosambela. Vendredi, on priera. |
| samedi | mokolo ya motoba | Mokolo ya motoba tokopema. Samedi, on se reposera. |
| dimanche | mokolo ya eyenga | Mokolo ya eyenga tokokende na mboka. Dimanche, on ira au pays. |
| bientôt | kala mingi te | Tokokende kala mingi te. On partira bientôt. |
La météo & les saisons
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| soleil | moyi | Moyi ebimi. Le soleil s'est levé. |
| lune | sanza | Sanza ezali na likoló. La lune est dans le ciel. |
| étoile | monzoto | Monzoto ebimi na likolo. L'étoile apparaît dans le ciel. |
| nuage | lipata | Lipata ezipi likolo. Un nuage couvre le ciel. |
| pluie | mbula | Lelo mbula ezali kobɛta. Aujourd'hui, il pleut. |
| neige | mbula ya mpembe | Mbula ya mpembe ezali kokwea na ngomba. La neige tombe sur la montagne. |
| vent | mopɛpɛ | Mopɛpɛ ezali kobɛta makasi. Le vent souffle fort. |
| mer | mbu | Tozali kokende na mbu. On va à la mer. |
| montagne | ngomba | Ngomba oyo ezali molaï. Cette montagne est haute. |
| arbre | nzete | Nzete epesaka mbuma. L'arbre donne des fruits. |
| fleur | fololo | Fololo oyo ezali kitoko. Cette fleur est belle. |
| chaleur | molungue | Molungue ezali makasi. La chaleur est forte. |
| fraîcheur | malili moke | Malili moke ya ntongo. La fraîcheur du matin. |
| brouillard | londende | Ezali na londende. Il y a du brouillard. |
| tempête | mopepe makasi | Ezali na mopepe makasi. Il y a une tempête. |
| inondation | ko dinda | Edindaki. Il y a eu une inondation. |
| sécheresse | kokauka | Kokauka ebɛti. La sécheresse a frappé. |
| orage | kake | Ezali na kake. Il y a de l'orage. |
| tonnerre | kake ya makasi | Kake ya makasi ezali kobɛta. Le tonnerre gronde. |
| désert | esobe | Esobe ezali monene. Le désert est vaste. |
Les animaux
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| animal | nyama | Nyama moko azali na ndako. Il y a un animal à la maison. |
| chat | niawu | Niawu azali na ndako. Le chat est à la maison. |
| chien | mbwa | Mbwa azali ko kima bangou. Le chien court. |
| poisson | mbisi | Nazali kolia mbisi. Je mange du poisson. |
| rivière | ebale | Ebale ezali koleka. La rivière coule. |
| lac | etima | Etima oyo ezali monene. Ce lac est grand. |
| forêt | zamba | Zamba ezali kitoko. La forêt est belle. |
| herbe | matiti | Matiti ezali kobima. L'herbe pousse. |
| sable | zelo | Zelo ezali na ebale Congo. Il y a du sable dans le fleuve Congo. |
| pierre | libanga | Libanga oyo ezali kilo. Cette pierre est lourde. |
| mouton | mpate | Tokataka kingo ya mpate na feti ya Aïd. On égorge le mouton à l'Aïd. |
| chèvre | ntaba | Ntaba epesaka miliki. La chèvre donne du lait. |
| vache | ngombe ya mwasi | Ngombe ya mwasi ezali na bilanga. La vache est au champ. |
| âne / cheval | mpunda | Mpunda ememaka ba saki. L'âne porte les sacs. |
| coq | soso ya mobali | Soso mobali agangaka na ntongo. Le coq chante le matin. |
| poule | soso ya mwasi | Soso ya mwasi abotaka maki. La poule pond des œufs. |
| canard | libata | Libata ezali kobeta mayi. Le canard nage. |
| oiseau | ndeke | Ndeke ezali koyemba. L'oiseau chante. |
| mouche | nzinzi | Bengana nzinzi. Chasse la mouche. |
| moustique | ngungi | Ba ngungi baswi ngai. Les moustiques m'ont piqué. |
| abeille | nzoi | Nzoi esalaka mafuta. L'abeille fait du miel. |
| serpent | nyoka | Ezali na nyoka. Il y a un serpent. |
| souris | mpuku | Ezali na mpuku na kikuku. Il y a une souris dans la cuisine. |
| rat | mpuku monene | Mpuku monene azali monene. Le rat est gros. |
| singe | likaku | Likaku emataka. Le singe grimpe. |
| loup | mbulu | Mbulu ezali koganga. Le loup hurle. |
| lion | nkosi | Nkosi azali mokondzi. Le lion est le roi. |
| tortue | nkoba | Nkoba etambolaka malembe. La tortue est lente. |
| escargot | nkokoso | Bana bazali ko lokota ba nkokoso. Les enfants ramassent les escargots. |
| hérisson | nziko | Nziko azali komibatama. Le hérisson se cache. |
| lézard | moselekete | Ezali moselekete. Il y a un lézard. |
| grenouille | ligorodo | Ligorodo ezali kopumbwa. La grenouille saute. |
Le corps & la santé
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| tête | motu | Motu na ngai ezali kosala pasi. J'ai mal à la tête. |
| œil | liso | Liso na ngai ezali komona. Mon œil voit. |
| main | lobɔkɔ | Lobɔkɔ na ngaï ezali mokuse te. Ma main n'est pas courte. |
| ventre | libumu | Libumu na ngaï. Mon ventre. |
| cœur | motema | Motema na ngaï. Mon cœur. |
| malade | bokono | Azali na bokono. Il est malade. |
| douleur | pasi | Nazali na koyoka pasi na libumu. J'ai une douleur au ventre. |
| docteur | monganga | Kende kotala monganga. Va voir le docteur. |
| médicament | kisi | Mela kisi. Prends le médicament. |
| hôpital | lopitalo | Akeyi na lopitalo. Il est allé à l'hôpital. |
| repos | bopemi | Esengeli kopema. Il faut se reposer. |
| cheveux | suki | Suki milaï. Cheveux longs. |
| nez | zolo | Zolo na ngai. Mon nez. |
| bouche | monoko | Monoko na ngaï. Ma bouche. |
| oreille | litoï | Litoï na ngai ezali koyoka. Mon oreille entend. |
| bras | lobɔkɔ | Lobɔkɔ na ngaï. Mon bras. |
| jambe / pied | lokolo | Lokolo na ngaï. Ma jambe. |
| dos | mokongo | Nazali koyoka pasi na mokongo. J'ai mal au dos. |
| sang | makila | Makila na ngai ezali koleka na misisa na yo. Mon sang coule dans tes veines. |
| blessé | kozoka | Azoki. Il est blessé. |
| rhume | sungululu | Nakangami na sungululu. J'ai attrapé un rhume. |
| mort | liwa | Liwa epesaka likebisi te. La mort ne prévient pas. |
| épaule | lipeka | Nazali koyoka pasi na lipeka. J'ai mal à l'épaule. |
| genou | libolongo | Na zali ko yoka pasi na libolongo. J'ai mal au genou. |
| coude | litoki | Litoki na ngai ezoki. Mon coude est blessé. |
| poignet | lipomi | Lipomi azali ko sala ngaï pasi. Mon poignet me fait mal. |
| doigt | mosapi | Nakataki mosapi. Je me suis coupé le doigt. |
| ongle | linzaka | Kata manzaka na yo. Coupe tes ongles. |
| dent | lino | Nazali ko yoka pasi na mino. J'ai mal aux dents. |
| langue | lolemo | Swa lolemo na yo. Mords ta langue. |
| gorge | kingo | Nazali koyoka pasi na kingo. J'ai mal à la gorge. |
| poitrine | tolo | Ko mi betela tolo. Se taper la poitrine. |
| hanche | loketo | Loketo na ngai ezali kosala pasi. Ma hanche me fait mal. |
| talon | litindi | Litindi na ngai ezoki. Mon talon est blessé. |
| visage | elongi | Elongi na ye ezali monene. Son visage est large. |
| joue | litama | Litama ya mwana. La joue du bébé. |
| cheville | litindi ya lokolo | Natengamisi litindi ya lokolo. J'ai tordu la cheville. |
| sourcil | souki ya miso | Azali kosala basouki na ye ya miso. Elle se fait les sourcils. |
| côte | mbanzi | Abukani mbanzi. Il s'est cassé une côte. |
Couleurs & vêtements
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| noir | moĩndo | Stylo ya moĩndo. Stylo noir. |
| blanc | pembe | Papier ezali pembe. Le papier est blanc. |
| rouge | motane | Fololo ya motane. Fleur rouge. |
| bleu | bule | Likolo ezali bule. Le ciel est bleu. |
| chemise | simizi | Lata simizi. Mets une chemise. |
| chaussures | sapato | Sapato ya sika. Chaussures neuves. |
| porter | kolata / komema | Lata bilamba na yo. Porte tes vêtements. |
| mettre | tia | Tia kanzaka. Mets la veste. |
| enlever | kolongola | Longola ba sapato. Enlève les chaussures. |
| veste | kanzaka | Kanzaka ya monene. Veste épaisse. |
| chaussettes | shoseti | Lata ba shoseti. Mets des chaussettes. |
| foulard | kitambala | Tia kitambala. Mets un foulard. |
| ceinture | mokaba | Kanga mokaba. Serre la ceinture. |
| orange (couleur) | orange | T-shirt ya orange. T-shirt orange. |
| marron | maron | Ba sapato ya maron. Chaussures marron. |
Les verbes essentiels
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| laver | kosukola | Sukola maboko na yo. Lave tes mains. |
| repasser | pasa | Pasa simizi. Repasse la chemise. |
| partir | kolongwa | Essengueli alongwa. Il doit partir. |
| courir | kopota | Pota mbangu. Cours vite. |
| sauter | kopumbwa | Pumbwa likolo. Saute par-dessus. |
| tomber | kokwea | Kebá ete okwea te. Fais attention à ne pas tomber. |
| regarder | kotala | Tala TV. Regarde la télé. |
| entendre | koyoka | Oyoki makelele? As-tu entendu un bruit? |
| aimer | kolinga | Nalingi yo. Je t'aime. |
| pouvoir | kokoka | Okoki koya? Tu peux venir? |
| savoir | koyeba | Nayebaki te. Je ne savais pas. |
| devoir | kosengela | Nasengeli kokende. Je dois partir. |
| donner | kopesa | Pesa ngai mayi. Donne-moi de l'eau. |
| prendre | kozwa | Zwa saki na yo. Prends ton sac. |
| envoyer | kotinda | Tindela ye sango. Envoie-lui un message. |
| recevoir | koyamba | Nayambi mokanda. J'ai reçu une lettre. |
| ouvrir | kofungola | Fungola ekuke. Ouvre la porte. |
| être | kozala | Zalá na kimya. Sois calme. |
| avoir | kozala na | Nazali na motuka. J'ai une voiture. |
| faire | kosala | Ozali kosala nini? Qu'est-ce que tu fais? |
| venir | koya | Yaka awa. Viens ici. |
| dormir | kolala | Lala na ntɔngɔntɔngɔ. Dors tôt. |
| se lever | kolamuka | Lamuka na ntongo. Lève-toi le matin. |
| s'asseoir | kofanda | Fanda awa. Assieds-toi ici. |
| marcher | kotambola | Tambola moke. Marche un peu. |
| parler | koloba | Loba na ngai. Parle avec moi. |
| écouter | koyoka | Yoka malamu. Écoute bien. |
| vouloir | kolinga | Nalingi kokende. Je veux partir. |
| fermer | kokanga | Kanga lininisa. Ferme la fenêtre. |
| commencer | kobanda | Tokobanda. On va commencer. |
| finir | kosilisa | Nasilisi mosala. J'ai fini le travail. |
| attendre | kozela | Zela ngaï. Attends-moi. |
| espérer | kozala na elikya | Nazali na elikya ete ekosimba. J'espère que ça ira. |
| essayer | komeka | Meka lisusu. Essaye encore. |
| oublier | kobosana | Nabosani fungola. J'ai oublié la clé. |
| se rappeler | kokanisa | Nazali kokanisa malamu. Je me rappelle bien. |
| montrer | kolakisa | Lakisa ngai. Montre-moi. |
| cacher | kobomba | Bomba yango. Cache ça. |
| demander | kotuna | Tuna ye. Demande-lui. |
| répondre | koyanola | Yanola ngai. Réponds-moi. |
| accepter | kondima | Nandimi. J'accepte. |
| refuser | koboya | Aboyi. Il a refusé. |
| aider | kosalisa | Salisa ngai. Aide-moi. |
| rendre | kozongisa | Zongisa ngai buku na ngai. Rends-moi mon livre. |
| casser | kobuka | Abuki verre. Il a cassé le verre. |
| réparer | kobongisa | Esengeli kobongisa motuka. Il faut réparer la voiture. |
| nettoyer | kopetola | Petola kikuku. Nettoie la cuisine. |
| ranger | kobonguisa | Bonguisa chambre na yo. Range ta chambre. |
| préparer | kolamba | Lamba bileï ya pokwa. Prépare le dîner. |
| choisir | kopona | Pona oyo olingi. Choisis ce que tu veux. |
| croire | kondima | Na ndimi yo. Je te crois. |
| penser | kokanisa | Nazali kokanisa yo. Je pense à toi. |
| rêver | kolota | Naloti na butu ya lelo. J'ai rêvé cette nuit. |
| changer | kobongola | Bongola bilamba. Change de vêtements. |
| grandir | kokola | Mwana akoli. L'enfant a grandi. |
| descendre | kokita | Kita ba escaliers. Descends les escaliers. |
| monter | komata | Mata ba escaliers. Monte les escaliers. |
| entrer | kokota | Kota na ndako. Entre dans la maison. |
| sortir | kobima | Bima na ndako. Sors de la maison. |
| revenir | kozonga | Zonga noki. Reviens vite. |
| rester | kotikala | Tikala awa. Reste ici. |
| toucher | kosimba | Kosimba yango te. Ne touche pas ça. |
| sentir (odeur) | koyoka solo | Yoka solo ya fololo oyo. Sens cette fleur. |
| goûter | komeka | Meka bileï oyo. Goûte ce plat. |
| jeter | kobwaka | Bwaka yango na fulu. Jette ça à la poubelle. |
| ramasser | kolokota | Lokota biloko na yo. Ramasse tes affaires. |
| pousser | kotindika | Tindika ekuke. Pousse la porte. |
| tirer | kobenda | Benda singa. Tire la corde. |
| frapper | kobeta | Kobeta te. Ne frappe pas. |
| appeler | kobenga | Benga ndeko na yo. Appelle ton frère. |
| voler (oiseau) | kopumbwa | Ndeke apumbwaka. L'oiseau vole. |
| nager | kobɛta mayi | Ayebi kobɛta mayi. Il sait nager. |
| creuser | kotimola | Timola libulu. Creuse un trou. |
| porter (bébé) | komema mwana | Mema mwana na mokongo. Porte le bébé au dos. |
| bercer | koningisa | Ningisa mwana. Berce le bébé. |
| gronder | kongaguela | Kongaguela mwana te. Ne gronde pas l'enfant. |
| bénir | kopambola | Nzambe apambola yo. Que Dieu te bénisse. |
Poser des questions
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| pourquoi | po na nini | Po na nini ozali kolela? Pourquoi tu pleures? |
| parce que | po | Po ete nazali kobela. Parce que je suis malade. |
| quand | tango | Tango okolinga, nakoyaka. Quand tu voudras, je viendrai. |
| comment | ndenge nini | Ndenge nini bongo? Comment ça? |
| quoi | nini | Azali kolia nini? Il mange quoi? |
| beaucoup | mingi | Ezali mingi mpo na ngaï. C'est trop pour moi. |
| un peu | moke | Pesa ngai moke. Donne-moi un peu. |
| parfois | ntango mosusu | Ntango mosusu nabosanaka. Parfois j'oublie. |
| je ne sais pas | nayebi te | Nayebi te esika azali. Je ne sais pas où il est. |
| peut-être | mbala mosusu | Mbala mosusu nakoya. Peut-être je viendrai. |
Voyager
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| voyager | kobemba | Nalingaka kobemba. J'aime voyager. |
| avion | mpepo | Mpepo emati. L'avion a décollé. |
| train | engbunduka | Engbunduka ekeï. Le train est parti. |
| bagage | biloko | Zwa biloko. Prends les bagages. |
| station | esika ya kotelema | Zela na esika ya kotelema. Attends à la station. |
| conduire | kotambwisa | Tambwisa malembe. Conduis doucement. |
| arriver | kokoma | Akomi na ndako. Il est arrivé à la maison. |
| vélo | nkinga | Kende na nkinga. Va à vélo. |
| moto | pikipiki | Pikipiki ya bango. Leur moto. |
| chemin | nzela ya moke | Nzela oyo ya moke ekenda na zamba. Ce chemin mène en forêt. |
L'école & le travail
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| livre | buku | Tanga buku. Lis un livre. |
| lire | kotanga | Tanga makomi. Lis le texte. |
| écrire | kokoma | Koma kombo na yo. Écris ton nom. |
| apprendre | koyekola | Yekola lingala. Apprends le lingala. |
| comprendre | kososola | Ososoli liteyi? As-tu compris la leçon? |
| professeur | molakisi | Molakisi ayé. Le professeur est venu. |
| élève | moyekoli | Moyekoli ya malamu. Élève studieux. |
| travail | mosala | Mosala malamu. Bon travail. |
| enseigner | koteya | Azali koteya. Il enseigne. |
| étudiant | moyekoli | Moyekoli ya faculté. Étudiant à la fac. |
| classe | kelassi | Kota na kelassi. Entre en classe. |
| métier | mosala ya maboko | Osalaka mosala nini? Quel est ton métier? |
| collègue | moninga ya mosala | Moninga na ngai ya mosala asalaka malamu. Mon collègue travaille bien. |
| chercher | koluka | Luka ngai. Cherche-moi. |
| trouver | kokuta | Nakuti fungola. J'ai trouvé la clé. |
| gagner | kolonga | Alongi match. Il a gagné le match. |
| perdre | kobungisa | Abungisi mbongo. Il a perdu de l'argent. |
| rendez-vous | bokutani | Nazali na bokutani. J'ai un rendez-vous. |
| crèche | garderie | Mwana azali na garderie. L'enfant est à la crèche. |
| cartable | saki ya kelasi | Bongisá saki na yo ya kelasi. Prépare ton cartable. |
| gomme | gome | Longola na gome. Efface avec la gomme. |
| directeur | mokambi | Mokambi ya eteyelo. Le directeur de l'école. |
| punition | etumbu | Azwi etumbu. Il a eu une punition. |
| récompense | lifuti | Lifuti po na moto ya liboso. Une récompense pour le premier. |
La fête
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| fête | feti | Kende na feti. Va à la fête. |
| mariage | libala | Longonya mpo na libala. Félicitations pour le mariage. |
| anniversaire | mokolo ya mbotama | Mokolo ya mbotama malamu. Bon anniversaire. |
| visite | botali | Ngonga ya botali. Heure de visite. |
| invité | mopaya | Mopaya akomi. L'invité est arrivé. |
| cadeau | likabo | Apesi ngai likabo. Il m'a donné un cadeau. |
| village | mboka | Afandaka na mboka. Il habite au village. |
| chose | eloko | Eloko ya malamu. Une bonne chose. |
Les nombres
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| zéro | libungutulu | Azwi libungutulu na matematiki. Il a eu zéro en maths. |
| un | moko | Pesa ngai lipa moko. Donne-moi un pain. |
| deux | mibale | Nazali na bandeko mibale. J'ai deux frères. |
| trois | misato | Bazali misato. Ils sont trois. |
| quatre | minei | Etikali mikolo minei. Il reste quatre jours. |
| cinq | mitano | Miniti mitano nakoya. Cinq minutes et j'arrive. |
| six | motoba | Tozali motoba na mesa. On est six à table. |
| sept | sambo | Mikolo sambo na poso. Sept jours dans la semaine. |
| huit | mwambe | Ezali ngonga ya mwambe. Il est huit heures. |
| neuf | libwa | Sanza libwa ya zemi. Neuf mois de grossesse. |
| dix | zomi | Nazali na ba Dinard zomi. J'ai dix dinars. |
| onze | zomi na moko | Azali na mbula zomi na moko. Il a onze ans. |
| douze | zomi na mibale | Ezali ngonga ya zomi na mibale. Il est midi (douze heures). |
| vingt | ntuku mibale | Azali na mbula ntuku mibale. Il a vingt ans. |
| trente | ntuku misato | Bato ntuku misato bayé. Trente personnes sont venues. |
| quarante | ntuku minei | Ezali na degré ntuku minei. Il fait quarante degrés. |
| cinquante | ntuku mitano | Ba euro Ntuku mitano. Cinquante euros. |
| cent | nkama | Ezali na talo ya dinare nkama moko. Ça coûte cent dinars. |
| mille | nkoto | Nkoto ya matondi. Mille mercis. |
| premier | ya liboso | Ezali mokolo ya liboso. C'est le premier jour. |
| deuxième | ya mibale | Mbala ya mibale. La deuxième fois. |
| troisième | ya misato | Etage ya misato. Le troisième étage. |
| dernier | ya suka | Ezali mokolo ya suka. C'est le dernier jour. |
| moitié | ndambo | Pesa ngai ndambo. Donne-moi la moitié. |
| compter | kotanga | Oyebi kotanga? Sais-tu compter? |
| numéro | nimero | Nimero na yo ezali nini? Quel est ton numéro? |
| fois | mbala | Ezali mbala ya liboso. C'est la première fois. |
| treize | zomi na misato | Azali na mbula zomi na misato. Il a treize ans. |
| quatorze | zomi na minei | Bato zomi na minei. Quatorze personnes. |
| quinze | zomi na mitano | Miniti zomi na mitano. Quinze minutes. |
| seize | zomi na motoba | Zomi na motoba ya ba euro. Seize euros. |
| dix-sept | zomi na sambo | Mbula zomi na sambo. Dix-sept ans. |
| dix-huit | zomi na mwambe | Ngonga ya zomi na mwambe. Dix-huit heures. |
| dix-neuf | zomi na libwa | Degre zomi na libwa. Dix-neuf degrés. |
| soixante | ntuku motoba | Ba dinar ntuku motoba. Soixante dinars. |
| soixante-dix | ntuku sambo | Mbula ntuku sambo. Soixante-dix ans. |
| quatre-vingts | ntuku mwambe | Azali na mbula ntuku mwambe. Il a quatre-vingts ans. |
| quatre-vingt-dix | ntuku libwa | Ntuku libwa na nkama. Quatre-vingt-dix pour cent. |
Au marché & l'argent
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| argent | mbongo | Azali na mbongo te. Il n'a pas d'argent. |
| prix | talo | Talo nini? Quel est le prix? |
| cher | talo mingi | Ezali talo mingi. C'est trop cher. |
| pas cher | talo moke | Zando oyo ezali na ba talo moke. Ce marché n'est pas cher. |
| gratuit | ofele | Ezali ofele. C'est gratuit. |
| monnaie | mbongo ya kozonguisa | Ozali na mbongo ya kozonguisa? Tu as de la monnaie? |
| payer | kofuta | Esengeli kofuta. Il faut payer. |
| acheter | kosomba | Nakéï kosomba lipa. Je vais acheter du pain. |
| vendre | koteka | Atekaka ndunda na zando. Il vend des légumes au marché. |
| marchander | kosala négociation | Esengeli kosala négociation na ndinga na lingala. Il faut marchander en lingala. |
| dépenser | kobimisa mbongo | Kobimisa mbongo nyonso te. Ne dépense pas tout. |
| économiser | kobomba mbongo | Esengeli kobomba mbongo. Il faut économiser. |
| dette | niongo | Azali na niongo. Il a une dette. |
| prêter | kodefisa | Defisa ngai moke. Prête-moi un peu. |
| rendre (argent) | kozongisa | Zongisa mbongo na ngai. Rends-moi mon argent. |
| salaire | lifuti | Nazali kozela lifuti na ngai. J'attends mon salaire. |
| riche | mozwi | Akomi mozwi. Il est devenu riche. |
| pauvre | mobola | Quartier oyo ezali ya babola. Ce quartier est pauvre. |
| billet (argent) | billet | Pesa ngai billet moko. Donne-moi un billet. |
| pièce (monnaie) | mbongo ya bibende | Nazali na mbongo ya bibende. J'ai une pièce. |
| voler (dérober) | koyiba | Bayibi téléphone na ngai. On m'a volé mon téléphone. |
| pourboire | matabisi | Pesa ye matabisi. Donne-lui un pourboire. |
| peser | komeka kilo | Meka kilo ya ba tomates. Pèse les tomates. |
| mesurer | komeka | Meka molaï. Mesure la longueur. |
| troquer | kosala échange | Tokoki kosala échange ya biloko. On peut troquer. |
Les émotions
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| content / heureux / joie | esengo | Nazali na esengo. Je suis content. |
| triste | mawa | Azali na mawa. Il est triste. |
| en colère | kanda | Tata na ngaï azali na kanda. Mon père est en colère. |
| avoir peur | kobanga | Nabangaka molili. J'ai peur du noir. |
| honte | soni | Azali na soni te. Il n'a pas honte. |
| jaloux | zuwa | Kozala na zuwa te. Ne sois pas jaloux. |
| fier | lolendo | Nazali na lolendo po na yo. Je suis fier de toi. |
| surpris | kokamwa | Akamwaki. Il était surpris. |
| fatigué | bolembi | Nalembi. Je suis fatigué. |
| inquiet | mitungisi | Mama na ngaï azali komitungisa. Ma mère est inquiète. |
| calme | kimia | Zala na kimia. Sois calme. |
| nerveux | nkandankanda | Azali moto ya nkandankanda. Il est nerveux. |
| malheureux | pasi na motema | Azali na pasi na motema. Il est malheureux. |
| amour | bolingo | Bolingo ezali kitoko. L'amour est beau. |
| haine | koyina | Koyina ezali na tina te. La haine ne sert à rien. |
| courage | mpiko | Esengeli mpiko. Il faut du courage. |
| patience | motema molaï | Motema molaï ezali bwanya. La patience est une vertu. |
| espoir | elikya | Elikya ezalaka ntango nyonso. Il y a toujours de l'espoir. |
| rire | koseka | Asekaka ntango nyonso. Il rit tout le temps. |
| pleurer | kolela | Mwana azali kolela. L'enfant pleure. |
| crier | koganga | Koganga te. Ne crie pas. |
| sourire | koseka moke | Seka moke. Souris un peu. |
| s'ennuyer | kolongobana | Nazali kolongobana. Je m'ennuie. |
| se plaindre | komilela | Azali ntango nyonso komilelalela. Il se plaint toujours. |
| se fâcher / s'énerver | kosilika | Kosilika te. Ne te fâche pas. |
| se calmer | kokitisa motema | Kitisa motema moke. Calme-toi un peu. |
| humeur | makanisi | Azali na makanisi malamu. Il est de bonne humeur. |
| regret | mawa na motema | Koyoka mawa na motema ezali na ntina moko te. Le regret ne sert à rien. |
| fierté | lolendo | Lolendo ya tata. La fierté du père. |
| solitude | ko zala yo moko | Ko zala yo moko ezali pasi. La solitude est dure. |
| aiguiser | kopelisa | Pelisa mbeli. Aiguise le couteau. |
| respect | botosi | Botosi ya baboti. Le respect des parents. |
| bonheur | esengo | Esengo ezali pasi te. Le bonheur est simple. |
| malheur | mpasi monene | Mpasi monene ekweyi. Le malheur est arrivé. |
| hésiter | kokakatana | Kokakatana te. N'hésite pas. |
Décrire
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| grand / gros / large | monene | Ndako ezali monene. La maison est grande. |
| petit / étroit | moke | Mwana azali moke. L'enfant est petit. |
| mince | nzoto mike | Ye azali na nzoto mike. Elle est mince. |
| long / haut | molaï | Nzela ezali molaï. La route est longue. |
| court | mokuse | Nzela ezali mokuse. Le chemin est court. |
| bas | na se | Plafond ezali na se. Le plafond est bas. |
| lourd | kilo | Saki oyo ezali kilo. Ce sac est lourd. |
| léger | pepele | Carton oyo ezali pepele. Ce carton est léger. |
| dur | makasi | Lipa oyo ezali makasi. Ce pain est dur. |
| mou | pete | Fromage oyo ezali pete. Ce fromage est mou. |
| neuf (nouveau) | ya sika | Nazali na téléphone ya sika. J'ai un téléphone neuf. |
| vieux | ya kala | Quartier oyo ezali ya kala. Ce quartier est vieux. |
| propre | peto | Ndako ezali peto. La maison est propre. |
| sale | mbindo | Bilamba na yo ezali mbindo. Tes vêtements sont sales. |
| plein | etondi | Verre ezali ya kotonda. Le verre est plein. |
| vide | pamba | Bouteille ezali pamba. La bouteille est vide. |
| ouvert | kofongwama | Magasin ezali ya kofongwama. Le magasin est ouvert. |
| fermé | kokangama | Ekuke ezali ya kokangama. La porte est fermée. |
| rapide | mbango | Azali na mbango. Il est rapide. |
| lent | malembe | Atambolaka malembe. Il marche lentement. |
| fort | makasi | Azali na makasi. Il est fort. |
| faible | bolɛmbi | Azali na bolɛmbi. Il est faible. |
| facile | pete | Examen ezali pete. L'examen est facile. |
| difficile | pasi | Bomoi ezali pasi. La vie est difficile. |
| bon | malamu | Couscous ezali malamu. Le couscous est bon. |
| mauvais / laid / méchant | mabe | Tango ezali mabe. Le temps est mauvais. |
| beau | kitoko | Elanga oyo ezali kitoko. Ce jardin est beau. |
| gentil | boboto | Azali na boboto. Il est gentil. |
| intelligent | mayele | Mwana oyo azali na mayele. Cet enfant est intelligent. |
| bête | zoba | Azali zoba. Il est bête. |
| bizarre | likambo ya kokamwa | Ezali likambo ya kokamwa. C'est bizarre. |
| pareil | ndenge moko | Ezali ndenge moko. C'est pareil. |
| différent | bokeseni | Ezali na bokeseni. C'est différent. |
| entier | mobimba | Lia lipa mobimba. Mange le pain entier. |
| cassé | ebukami | Verre ebukami. Le verre est cassé. |
| mouillé | epoli | Bilamba na ngai ezali ya kopola. Mes vêtements sont mouillés. |
| sec | kokauka | Bilamba ezali ya kokauka. Le linge est sec. |
| mûr (fruit) | eteli | Ba figues eteli. Les figues sont mûres. |
Directions
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| droite | loboko ya mobali | Baluka na loboko ya mobali. Tourne à droite. |
| gauche | loboko ya mwasi | Baluka na loboko ya mwasi. Tourne à gauche. |
| tout droit | kaka liboso | Kende kaka liboso. Va tout droit. |
| devant | liboso | Zela liboso ya ekuke. Attends devant la porte. |
| derrière | na sima | Azali na nsima ya ndako. Il est derrière la maison. |
| à côté | pembeni | Afandaka pembeni. Il habite à côté. |
| en face | na liboso | Magasin ezali na liboso ya ndako. Le magasin est en face de la maison. |
| en haut | likolo | Mata likolo. Monte en haut. |
| en bas / sous | na se | Kita na se. Descends en bas. |
| dedans | na kati | Kota na kati. Rentre dedans. |
| dehors | libanda | Bima libanda. Sors dehors. |
| ici | awa | Yaka awa. Viens ici. |
| là-bas | kuna | Azali kuna. Il est là-bas. |
| loin | mosika | Ezali mosika. C'est loin. |
| près | pene | Ezali penepene. C'est tout près. |
| entre | na kati ya | Na kati ya ngai ná yo. Entre toi et moi. |
| sur | likolo ya | Likolo ya mesa. Sur la table. |
| au milieu | na katikati | Na katikati ya nzela. Au milieu de la route. |
| au bout | na suka | Na suka ya balabala. Au bout de la rue. |
Les métiers
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| boulanger | mosali mapa | Mosali mapa alamukaka ntɔngɔntɔngɔ. Le boulanger se lève tôt. |
| boucher | moteki nyama | Kende epai ya moteki nyama. Va chez le boucher. |
| coiffeur | mosali suki | Nazo kende epayi ya mosali suki. Je vais chez le coiffeur. |
| peintre (bâtiment) | mosali ya mayemi | Mosali ya mayemi azali kopakola langi na chambre. Le peintre peint la chambre. |
| chauffeur | mokumbi | Mokumbi akumbaka malamu. Le chauffeur conduit bien. |
| cuisinier | molambi | Molambi alambaka bilei ya pokwa. Le cuisinier prépare le dîner. |
| vendeur / commerçant | moteki | Moteki azali na boboto. Le vendeur est gentil. |
| couturier | motongui bilamba | Motongui bilamba azali kotonga robe. Le couturier coud la robe. |
| forgeron | mosali mabende | Mosali mabende asalaka libende. Le forgeron travaille le fer. |
| berger | mobateli ya mpate | Mobateli akengela bampate. Le berger garde les moutons. |
| pêcheur | molobi mbisi | Molobi mbisi azali kokende na ebale. Le pêcheur va au fleuve. |
| agriculteur | mosali bilanga | Mosali bilanga azali kotimola mabele. L'agriculteur laboure la terre. |
| soldat | soda | Soda azali kokengela ndelo. Le soldat garde la frontière. |
| gardien | mokengeli | Mokengeli azali na ekuke. Le gardien est à la porte. |
Cuisine & épices
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| petit-déjeuner | bilei ya ntongo | Bilei ya ntongo ebongisami. Le petit-déjeuner est prêt. |
| déjeuner | bilei ya midi | Toliaka bilei ya midi na midi. On déjeune à midi. |
| dîner | bilei ya pokwa | Bakaboli bilei ya pokwa. Le dîner est servi. |
| cuisiner | kolamba bilei | Mama na ngaï alambaka kitoko. Ma mère cuisine bien. |
| bouillir | kotokisa | Mai etokaka. L'eau bout. |
| frire | kokalinga | Kalinga maki. Fais frire les œufs. |
| griller | kotumba | Tumba nyama. Grille la viande. |
| couper | kokata | Kata lipa. Coupe le pain. |
| éplucher | kolongola loposo | Longola loposo ya pomme de terre. Épluche les pommes de terre. |
| mélanger | kosangisa | Sangisa malamu. Mélange bien. |
| sel | mungwa | Bakisa mungwa. Ajoute du sel. |
| poivre | pilipili | Tia pilipili. Mets du poivre. |
| épices | maseso | Tia maseso. Mets des épices. |
| piment | pilipili ya motane | Pilipili ya motane ezali makasi. Le piment rouge est fort. |
| citron | lilala ya ngaï | Fina lilala ya ngaï. Presse le citron. |
| figue | figi | Toliaka ba figi na ba sanza ya molungue. On mange des figues en été. |
| courgette | kurzeti | Tolambaka kurzeti. On cuisine la courgette. |
| poivron | pwarõ | Pwarõ ya motane. Le poivron rouge. |
| haricot | madesu | Supe ya madesu. La soupe de haricots. |
| miel | mafuta ya nzoi | Mafuta ya nzoi ezali malamu. Le miel est bon. |
| noix | koko | Buka koko. Casse les noix. |
| galette | galeti | Mama na ngaï asalaka galeti. Ma mère fait la galette. |
| cannelle | canelle | Thé ya canelle. Le thé à la cannelle. |
| beignet | mokate | Mikate ya ntongo. Les beignets du matin. |
| nourriture | bilei | Bilei ebongisami. La nourriture est prête. |
| boisson | masanga | Masanga nini olingi? Quelle boisson tu veux? |
Objets du quotidien
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| couverture | ezipeli | Kamata ezipeli. Prends une couverture. |
| oreiller | tosingi | Tosingi oyo ezali pelekete. Cet oreiller est doux. |
| drap | draps | Bongola draps. Change les draps. |
| rideau | rideaux | Fungola ba rideaux. Ouvre les rideaux. |
| seau | katini | Tondisa katini. Remplis le seau. |
| balai | kikombolo | Lekisa kikombolo. Passe le balai. |
| corde / fil | singa | Kanga na singa. Attache avec la corde. |
| aiguille | tonga | Kotisa tonga. Enfile l'aiguille. |
| allumette | alumeti | Pesa ngai alumeti. Donne-moi une allumette. |
| savon | zabuni | Sukola na zabuni. Lave-toi avec du savon. |
| peigne | kisanola | Pesa ngai kisanola. Donne-moi le peigne. |
| bassine | basini | Tondisa basini. Remplis la bassine. |
| balayer | kokombola | Kombola lopango. Balaye la cour. |
| essuyer | kopangusa | Pangusa mesa. Essuie la table. |
| faire la vaisselle | kosukola basani | Sukola basani. Fais la vaisselle. |
| faire le lit | kobongisa mbeto | Bongisa mbeto na yo. Fais ton lit. |
| étendre le linge | kotanda bilamba | Tanda bilamba. Étends le linge. |
| plier | kongumba | Ngumba bilamba. Plie les vêtements. |
| coudre | kotonga | Mama na ngaï ayebi kotonga. Ma mère sait coudre. |
| tricoter | kotonga na maboko | Koko na ngaï atongaka na maboko. Ma grand-mère tricote. |
| pétrir | kokata | Kata farine. Pétris la pâte. |
| arroser | kosopa maï | Sopa maï na banzete. Arrose les plantes. |
| nourrir (animaux) | koleïsa | Leïsa ba soso. Nourris les poules. |
| traire | kokamola | Azali ko kamola ngombe. Il trait la vache. |
| moudre | konika | Nika kafe. Mouds le café. |
| tamiser | kopɛtola | Pɛtola farine. Tamise la farine. |
| tresser | kotonga suki | Akangaka ba suki na ye. Elle tresse ses cheveux. |
Paysages
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| terre | mabele | Mabele ezali ya kokauka. La terre est sèche. |
| poussière | putulu | Ezali na putulu. Il y a de la poussière. |
| boue | potopoto | Keba na potopoto. Attention à la boue. |
| source (eau) | liziba | Mayi ya liziba ezali malili. L'eau de la source est fraîche. |
| puits | libulu ya mayi | Libulu ya maï ezali mozindo. Le puits est profond. |
| colline | ngomba ya moke | Ndako ezali likolo ya ngomba ya moke. La maison est sur la colline. |
| vallée | lubwaku | Lubwaku ezali na matiti. La vallée est verte. |
| champ | elanga | Elanga ezali monene. Le champ est grand. |
| ombre | elili | Pemisa nzoto na elili. Repose-toi à l'ombre. |
| rosée | mamwe | Mamwe ya ntongo. La rosée du matin. |
| arc-en-ciel | monama | Ezali na monama. Il y a un arc-en-ciel. |
| ciel | likoló | Likoló ezali na langi ya bule. Le ciel est bleu. |
| air | mopɛpɛ | Mopɛpɛ ezali malili. L'air est frais. |
| fumée | milinga | Ezali na milinga. Il y a de la fumée. |
| cendre | putulu ya mɔtɔ | Putulu ya mɔtɔ. Les cendres du feu. |
| charbon | makala | Makala ezali moto. Le charbon est chaud. |
| bois (matière) | nzete | Mesa ezali ya nzete. La table est en bois. |
| paille | matiti ya kokauka | Mpunda eliaka matiti ya kokauka. L'âne mange la paille. |
| récolte | kolongola biloko | Kolongola biloko ezali malamu. La récolte est bonne. |
| fleuve | ebale | Ebale ya Congo ezali monene. Le fleuve Congo est large. |
| cascade | chute ya mayi | Chute ya mayi ezali kitoko. La cascade est belle. |
| île | esanga | Esanga oyo ezali kitoko. C'est une belle île. |
| volcan | ngomba ya mɔ́tɔ | Ngomba ya mɔ́tɔ ezali kopanzana. Le volcan est en éruption. |
| tremblement de terre | koningana ya mabele | Mabele eninganaki. Il y a eu un tremblement de terre. |
| palmier | nzete ya mbila | Nzete ya mbila epesaka ba datte. Le palmier donne des dattes. |
Religion & traditions
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| Dieu | Nzambe | Nzambe abatela yo. Que Dieu te garde. |
| prière | losambo | Ezali tango ya losambo. Il est l'heure de la prière. |
| bénédiction | lipamboli | Lipamboli ya Nzambe. La bénédiction de Dieu. |
| funérailles | matanga | Tokei na matanga. Nous sommes allés aux funérailles. |
| péché | lisumu | Ezali lisumu. C'est un péché. |
| paradis | paradiso | Nzambe apesa biso paradiso. Que Dieu nous accorde le paradis. |
| enfer | lifelo | Lifelo ezali pasi. L'enfer est dur. |
| foi | kondima | Kondima ezali na motema. La foi est dans le cœur. |
| enterrement | bokundi | Bokundi ezali lobi. L'enterrement est demain. |
Habits traditionnels
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| bague | lopete | Lopete ya wolo. Une bague en or. |
| collier | sheneti | Sheneti ya palata. Un collier en argent. |
| boucle d'oreille | biloko ya matoi | Biloko ya matoi ezali kitoko. Les boucles d'oreille sont belles. |
| tissu | liputa | Liputa oyo ezali pelekete. Ce tissu est doux. |
Urgences & sécurité
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| aide | lisalisi | Nazali na posa ya lisalisi. J'ai besoin d'aide. |
| danger | likama | Ezali na likama. Il y a un danger. |
| voleur | moyibi | Ezali na moyibi. Il y a un voleur. |
| vol | kimoyibi | Ezali kimoyibi. C'est un vol. |
| incendie | moto monene | Ezali na moto monene. Il y a un incendie. |
| bruit | makelele | Makelele ezali mingi. Il y a trop de bruit. |
| se perdre | kobungana | Nabungani. Je me suis perdu. |
| interdit | epekisami | Ezali ya ko pekisama. C'est interdit. |
| dispute | kowelana | Bawelani. Ils ont eu une dispute. |
| bagarre | etumba | Ezalaki na etumba. Il y a eu une bagarre. |
| mensonge | lokuta | Lokuta ezali masumu. Le mensonge est haram. |
| vérité | bosolo | Loba bosolo. Dis la vérité. |
| confiance | kotya motema | Natyelaka yo motema. J'ai confiance en toi. |
| trahison | kotɛka | Kotɛka esalaka pasi. La trahison fait mal. |
| au secours | bosalisa | Bosalisa! Au secours! |
Relier les phrases
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| longtemps | ntango molaï / kala | Kala. Il y a longtemps. |
| récemment | mikolo oyo | Na yé kaka mikolo oyo. Je suis arrivé récemment. |
| autrefois | na tango ya kala | Na tango ya kala ezalaki malamu. Autrefois, c'était mieux. |
| tout de suite | sik'oyo | Nazali koyaka sik'oyo. J'arrive tout de suite. |
| en retard | na retard | Akomi na retard. Il est en retard. |
| en avance | liboso ya ngonga | Oyé liboso ya ngonga. Tu es en avance. |
| à l'heure | na tango | Zala na tango. Sois à l'heure. |
| le lendemain | mokolo oyo elandi | Mokolo oyo elandi na ntongo. Le lendemain matin. |
| le week-end | week-end | Na week-end tokopemaka. Le week-end, on se repose. |
| tous les jours | mokolo na mokolo | Nasalaka mokolo na mokolo. Je travaille tous les jours. |
| une fois | mbala moko | Mbala moko na poso. Une fois par semaine. |
| rarement | mingi te | Ayaka mingi te. Il vient rarement. |
| souvent | mbala mingi | Ayaka mbala mingi. Il vient souvent. |
| vite | noki | Yaka noki. Viens vite. |
| mais | kasi | Ezali malamu kasi ntalo mingui. C'est bien, mais c'est cher. |
| ou | to | Olingi thé to kafe? Tu veux du thé ou du café? |
| et | na | Yo na ngai. Toi et moi. |
| donc | yango wana | Mbula ezali ko beta yango wana tikala. Il pleut, donc reste. |
| car | po ete | Tikala na ndako, po ete mbula ezali ko beta. Reste à la maison car il pleut. |
| avec | elongo na | Nakoya elongo na yo. Je viens avec toi. |
| sans | kozanga | Kafe ezanga sukali. Café sans sucre. |
| pour | mpo na | Ezali mpo na yo. C'est pour toi. |
| doute | na ntembe | Nazali na ntembe. J'ai des doutes. |
| avant | liboso ya | Liboso ya kolia bilei ya pokwa. Avant le dîner. |
| après | sima ya | Sima ya mosala. Après le travail. |
| pendant | na tango ya | Na tango ya Ramadan. Pendant le Ramadan. |
| depuis | banda | Banda lobi. Depuis hier. |
| jusqu'à | kino | Kino lobi. Jusqu'à demain. |
| sauf | longola | Bato nyonso kasi longola ye. Tout le monde sauf lui. |
| malgré | atako | Atako mbula. Malgré la pluie. |
| aussi | pe | Ngai mpe. Moi aussi. |
| même | ndenge moko | Eloko moko. Même chose. |
| déjà | esili | Asili kokende. Il est déjà parti. |
Matériaux
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| fer | libende | Ekuke ya bibende. La porte est en fer. |
| verre (matière) | verre | Verre ezalaka fragile. Le verre est fragile. |
| plastique | plastiki | Saki ya plastiki. Le sac en plastique. |
| terre (argile) | mabele ya lima | Bambɛki esalemi na mabele ya lima. La poterie est en terre. |
| pierre (matériau) | libanga ya kotonga | Ndako esalemi na mambanga. La maison est en pierre. |
Loisirs & culture
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| jouer | kosakana | Bana bazali kosakana libanda. Les enfants jouent dehors. |
| football | ko beta bale | Tozali ko beta bale. On joue au football. |
| moustache | mandefu ya likolo | Azali na mandefu ya likolo monene. Il a une grande moustache. |
| promenade | botamboli | Tokokende ko sala botamboli. Allons faire une promenade. |
| musique | miziki | Nalingaka miziki. J'aime la musique. |
| chanson | nzembo | Nzembo oyo ezali kitoko. Cette chanson est belle. |
| danser | kobina | Basi bazali kobina. Les femmes dansent. |
| dessiner | kokoma elilingi | Mwana azali kokoma elilingi. L'enfant dessine. |
| pêcher | koloba mbisi | Tokokende koloba mbisi. On va pêcher. |
| chasser | koboma nyama | Bo kende ko boma ba nyama. Allez chasser. |
| conte | lisolo | Yebisa ngai lisolo. Raconte-moi un conte. |
| devinette | lisese | Loba lisese. Dis une devinette. |
| jeu | lisano | Tosali lisano. On fait un jeu. |
Pratique au quotidien
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| toux | kosukosu | Nazali na kosukosu. J'ai de la toux. |
| piqûre | tonga | Asali ngai tonga. Il m'a fait une piqûre. |
| pharmacie (lieu) | pharmacie | Kende na pharmacie. Va à la pharmacie. |
| opération | ko pasola | Bapasolaki ye. Il a eu une opération. |
| diarrhée | pulu-pulu | Azali na pulu-pulu. Il a la diarrhée. |
| permis de conduire | permis | Nazali na permis na ngaï. J'ai mon permis. |
Parler du langage
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| parole / mot | liloba | Maloba ezali na ntina. Les paroles sont importantes. |
| voix | mongongo | Azali na mongongo ya kitoko. Il a une belle voix. |
| langue (idiome) | ndingua | Alobaka ndingua misato. Il parle trois langues. |
| accent | elobeli | Azali na elobeli ya ba congolais. Il a un accent congolais. |
| proverbe | lisese | Ezali lisese ya kala. C'est un vieux proverbe. |
| blague | liseki | Azali koloba liseki. Il raconte une blague. |
| chuchoter | koloba malembe | Lobela ngai malembe na litoyi. Chuchote-moi à l'oreille. |
| crier (appeler) | kobelela | Belela na makasi ya koleka. Crie plus fort. |
Pour finir
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| cicatrice | elembo | Azali na elembo na loboko. Il a une cicatrice sur le bras. |
| éclair | kongɛnga ya kake | Namoni kongɛnga ya kake. J'ai vu un éclair. |
| grêle | mbula ya mabanga | Mbula ya mabanga ezali ko beta na libanda. Il grêle dehors. |
| gel | malili ya makasi | Ezali na malili ya makasi na ntongo ya lelo. Il fait très froid ce matin. |
| canicule | molunge ya makasi | Ezali molunge ya makasi. C'est la canicule. |
| sueur | motoki | Motoki ezali kokita. La sueur coule. |
| larme | mpinzoli | Mpinzoli ebimi. Une larme a coulé. |
| souffle | pema | Nazali lisusu na pema te. Je suis à bout de souffle. |
| fossé | libulu | Ezali libulu liboso ya ndako. Il y a un fossé devant la maison. |
Papiers & administration
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| gouvernement | guvɛrnema | Guvɛrnema ezwi ekateli na yango. Le gouvernement a décidé. |
| loi | mobeko | Mobeko ezali makasi, kasi ezali mobeko. La loi est dure, mais c'est la loi. |
| impôt | mpako | Esengeli kofuta mpako. Il faut payer les impôts. |
| papiers | mikanda | Bongisa mikanda na yo. Prépare tes papiers. |
| carte d'identité | mokanda ya l'Etat | Lakisa mokanda na yo ya l'Etat. Montre ta carte. |
| frontière | ndelo | Ndelo ekangami. La frontière est fermée. |
| prison | boloko | Azali na boloko. Il est en prison. |
États & qualités
| Français | Lingala | Exemple |
|---|---|---|
| vieux (personne) | mobange | Mobange azali na bwanya. Le vieux est sage. |
| vieille (personne) | mama mobange | Mama mobange azali koyebisa. La vieille raconte. |
| célibataire | monzemba | Azali monzemba. Il est célibataire. |
| marié | kobala | Abala. Il est marié. |
| enceinte | zemi | Azali na zemi. Elle est enceinte. |
| grave | likambo monene | Ezali likambo monene te. Ce n'est pas grave. |
| possible | ekoki kosalema | Ekoki kosalema. C'est possible. |
| impossible | ekoki kosalema te | Ekoki kosalema te. C'est impossible. |
| important | na tina | Ezali na tina mingi. C'est très important. |
| prêt | kobongama | Obongisami? Tu es prêt? |
| occupé | na tango té | Nazali na tango té. Je suis occupé. |
| libre | ko zala na tango | Ozali na tango lobi? Tu es libre demain? |
| sûr | kozanga tembe | Ozali na ntembe te? Tu es sûr? |
| satisfait | kosepela | Azali ya kosepela. Il est satisfait. |
| maigre | kokonda | Akondji. Il est devenu maigre. |
| muet | baba | Azali baba. Il est muet. |
| aveugle | mokufi miso | Azali mokufi miso. Il est aveugle. |
| sourd | mokufi matoi | Azali mokufi matoi. Il est sourd. |
| handicapé | ebɔsɔnɔ | Azali ebɔsɔnɔ. Il est handicapé. |
Lire le lingala écrit
Le lingala s'écrit en lettres latines, presque comme il se prononce. Deux lettres en plus : ɛ, un « è » ouvert, et ɔ, un « o » ouvert comme dans « porte ». Le lingala est une langue à tons, mais les tons ne sont presque jamais notés à l'écrit : l'oreille fait la différence, d'où l'intérêt d'écouter chaque mot.
Questions fréquentes
Quels sont les mots lingala à connaître en premier ?
Les salutations et la politesse : mbote (bonjour), matondi (merci), tokomonana (au revoir), iyo et te. Le guide bonjour en lingala les détaille avec leur usage.
Existe-t-il un dictionnaire lingala-français avec audio ?
Cette page en est un : 798 mots du cours de lingala de Dialect, en 38 thèmes, chacun avec sa traduction, une phrase d'exemple et l'enregistrement de Harvey.
Comment dit-on merci en lingala ?
On dit matondi. Pour souhaiter la bienvenue, on dit boyei malamu, et à table, lia malamu.
Le lingala a-t-il des mots venus du français ?
Oui, beaucoup : bus, ticket, matelas ou frigo se disent comme en français. Ils ne sont pas répétés dans les listes de cette page, qui gardent les mots proprement lingala.
Comment retenir autant de mots ?
Pas en lisant une liste. La répétition espacée fait revenir chaque mot juste avant qu'on l'oublie, quelques minutes par jour : c'est ce que fait l'application Dialect avec ce vocabulaire.
Pour aller plus loin
- Bonjour, merci, au revoir en lingala : les salutations
- Apprendre le lingala avec Dialect
- La langue lingala : où on la parle, d'où elle vient
- Comment apprendre le lingala
Gratuit pour commencer · sans pub
Sur ordinateur ? Essayer la version web →
